Tegoroczna kampania kukurydziana wchodzi w decydującą fazę. Na pierwszych plantacjach rozpoczął się zbiór kukurydzy ziarnowej, a pogoda na przełomie września i października sprzyja naturalnemu dosychaniu ziarna. W porównaniu z poprzednim sezonem żniwa wystartowały wyraźnie wcześniej. Różnice pomiędzy plantacjami są jednak bardzo duże, zarówno pod względem kondycji roślin, jak i oczekiwanego poziomu plonowania.

W pierwszej kolejności zbierane są odmiany wcześniejsze oraz plantacje założone na słabszych stanowiskach. Do zbioru kierowane są także pola, na których planowana jest uprawa zbóż ozimych po kukurydzy.

Na tempo zbiorów korzystnie wpływa pogoda. Słoneczne i ciepłe dni umożliwiają efektywne dosychanie ziarna. Ma to bezpośrednie znaczenie dla kosztów suszenia. Istotne jest również to, że do końca września nie wystąpiły przymrozki. Dla plantacji późnych odmian oznacza to możliwość dalszego dojrzewania i naturalnego obniżania wilgotności ziarna bez gwałtownego zakończenia wegetacji.

Ocena tegorocznego potencjału plonowania nie jest łatwa, ponieważ różnice regionalne są wyjątkowo duże. W niektórych częściach kraju rośliny prezentują się bardzo dobrze, natomiast na innych plantacjach wpływ stresu termicznego w okresie letnim jest widoczny już na pierwszy rzut oka. Szczególnie interesująca jest sytuacja w regionach, w których w poprzednich latach uzyskiwano stabilnie wysokie plony. Na części plantacji na Lubelszczyźnie pogoda w kluczowych fazach rozwoju ograniczyła możliwości produkcyjne roślin. Wysoka temperatura, której często towarzyszył niedobór wody, wpłynęła na proces zapylania i późniejsze nalewanie ziarna. Konsekwencje są widoczne przede wszystkim na kolbach. W wielu przypadkach liczba ziarniaków jest niższa niż oczekiwana. Część młodych ziarniaków nie przetrwała okresu silnego stresu po zapyleniu. Ostateczny plon takich plantacji może być wyraźnie niższy niż oczekiwano, gdyż rośliny na początku lata prezentowały się dobrze. Odmienną sytuację obserwuje się w części Małopolski i na Śląsku. Tamte plantacje wyróżniają się wysoką biomasą, dobrze rozwiniętymi roślinami oraz dużymi, prawidłowo wypełnionymi kolbami. Na najlepszych stanowiskach potencjał plonowania jest bardzo wysoki, a niektórzy producenci oceniają tegoroczne plantacje jako jedne z najlepiej wyglądających w ostatnich latach. Tak duże różnice pokazują, jak silnie wynik produkcyjny kukurydzy zależy od przebiegu pogody w poszczególnych fazach rozwojowych oraz od warunków stanowiskowych. Średnia dla całego kraju będzie w tym przypadku znacznie mniej miarodajna niż ocena poszczególnych regionów.

Tegoroczna kampania jest w dużej mierze przeciwieństwem sytuacji obserwowanych jesienią ubiegłego roku. Wówczas długo utrzymująca się wysoka wilgotność ziarna oraz częste opady znacząco utrudniały przeprowadzenie zbiorów. Na wielu plantacjach wjazd ciężkiego sprzętu był problemem, a pojedyncze pola nie zostały zebrane przed zimą. Dużym obciążeniem była także wysoka wilgotność ziarna. Konieczność intensywnego suszenia zwiększała koszty produkcji, podczas gdy niskie ceny skupu ograniczały możliwości ich pokrycia. Obecna sytuacja wygląda znacznie korzystniej. Kukurydza może oddawać wodę bezpośrednio na polu, a poziom cen skupu ziarna tworzy znacznie lepsze warunki ekonomiczne dla producentów. Jeżeli pogoda pozwoli utrzymać obecne tempo dosychania, kampania może przebiegać znacznie sprawniej niż rok temu.

Tegoroczne żniwa po raz kolejny pokazują, że przy wyborze odmiany nie należy koncentrować się wyłącznie na jej potencjale plonowania. Warto zweryfikować między innymi genetycznie uwarunkowaną zdolność odmiany do szybkiego oddawania wody z ziarna w końcowej fazie dojrzewania. Odmiany o silnym efekcie Dry-Down mogą osiągać odpowiednią dojrzałość przy niższej wilgotności ziarna, co ogranicza konieczność jego dosuszania. Cecha ta jest zawsze istotna, ale szczególnego znaczenia nabiera w sezonach chłodnych i wilgotnych, kiedy naturalne obniżanie wilgotności przebiega wolniej, a opóźnienie zbiorów zwiększa ryzyko problemów agrotechnicznych i jakościowych. W takich warunkach różnica kilku procentów wilgotności może mieć wymierne znaczenie dla ekonomiki produkcji. Przykładem odmiany łączącej wysoki potencjał plonowania z dobrym tempem oddawania wody jest DKC3888. Odmiana ta osiąga wysoki plon ziarna przy relatywnie niskiej wilgotności. W praktyce oznacza to możliwość wcześniejszego przeprowadzenia zbioru oraz mniejsze nakłady na suszenie ziarna w przeliczeniu na jednostkę uzyskanego plonu. Coraz większa zmienność warunków pogodowych sprawia, że wybór odmiany powinien być elementem długofalowej strategii gospodarstwa.

Tegoroczny sezon przynosi wyjątkowo duże zróżnicowanie plonowania kukurydzy, jednak pierwsze sygnały z rozpoczętych już zbiorów pozwalają patrzeć na nie z umiarkowanym optymizmem. Żniwa ruszyły wcześniej niż w ubiegłym roku, a sprzyjająca pogoda umożliwia dobre dosychanie roślin na polach. Można oczekiwać, że ziarno trafiające do skupu będzie charakteryzować się niższą wilgotnością, co przełoży się na niższe koszty jego dosuszania. Brak przymrozków do przełomu września i października to kolejny pozytywny sygnał, szczególnie dla plantatorów uprawiających późniejsze odmiany, które zyskują czas na dalsze dojrzewanie. Dodatkowym powodem do optymizmu są wysokie ceny skupu. Mogą one w istotnym stopniu poprawić rentowność produkcji i zrekompensować niższe plony uzyskane w regionach, w których kukurydza ucierpiała wskutek ekstremalnych temperatur.

Uprawy

Tegoroczne plantacje kukurydzy pokazują, jak duże znaczenie dla końcowego wyniku produkcyjnego mają stanowisko oraz przebieg pogody w poszczególnych fazach rozwojowych. W skali kraju trudno mówić o jednolitym obrazie. Są pola, na których rośliny prezentują się dobrze, ale nie brakuje również takich, na których skutki letniego stresu pogodowego są bardzo wyraźne. Obecnie największe obawy budzi wygląd kolb. W wielu przypadkach zapylenie odbyło się bez większych zakłóceń, jednak późniejsze formowanie i wypełnianie ziarniaków przebiegały już nieprawidłowo. Jednym z najbardziej widocznych skutków tegorocznej pogody jest zmniejszenie liczby ziarniaków w wierzchołkowej części kolb. Rośliny, znajdując się w warunkach stresowych, nie były w stanie utrzymać pełnej liczby ziarniaków. Oznacza to, że na rekordowe wyniki plonowania raczej nie ma co liczyć. Znacznie bardziej prawdopodobny jest natomiast bardzo szeroki rozrzut rezultatów plonowania – zarówno pomiędzy regionami, jak i poszczególnymi stanowiskami. Pewnym czynnikiem łagodzącym słabsze plonowanie są obecne ceny kukurydzy. Jeżeli utrzymają się na atrakcyjnym poziomie w okresie największej podaży ziarna, mogą częściowo ograniczyć ekonomiczne konsekwencje niższych zbiorów.

Wiele wskazuje na to, że kampania kukurydziana rozpocznie się wkrótce. W pierwszej kolejności do zbioru będą kierowane plantacje położone na lżejszych, bardziej przepuszczalnych glebach. To właśnie tam rośliny najszybciej odczuły niedobór wody i skutki wysokiej temperatury. Szczególnie trudna sytuacja występuje miejscami na Opolszczyźnie i Dolnym Śląsku. W lipcu występowały tam tropikalne upały. Tak silny stres cieplny pozostawił na plantacjach wyraźne ślady. Co ciekawe, nie zawsze najbardziej ucierpiały najwcześniejsze plantacje. Znaczenie miał przede wszystkim moment wystąpienia ekstremalnej temperatury w odniesieniu do fazy rozwojowej roślin. Później wysiane plantacje oraz późniejsze mieszańce mogły znajdować się w szczególnie wrażliwym okresie podczas największych upałów. Wysoka temperatura połączona z deficytem wody może ograniczać efektywność zapłodnienia, a także powodować zamieranie części młodych ziarniaków już w okresie ich nalewania. Skutek jest łatwy do zaobserwowania – kolby nie są równomiernie wypełnione, a liczba ziarniaków pozostaje niższa niż oczekiwana. Tegoroczny sezon dobrze pokazuje, że sama suma opadów nie mówi jeszcze wszystkiego o dostępności wody dla roślin. Problem szczególnie wyraźnie widać na lekkich, piaszczystych stanowiskach. Podczas gwałtownych ulew znaczna część wody może szybko przemieścić się w głębsze warstwy profilu glebowego, poza zasięg aktywnego systemu korzeniowego. Dlatego dla roślin zdecydowanie korzystniejsze są regularne opady, dostarczające mniejsze ilości wody w odpowiednich odstępach czasu. Różnice pomiędzy stanowiskami są w tym sezonie wyjątkowo wyraźne. Na jednym polu ta sama odmiana może prezentować się całkiem dobrze, podczas gdy kawałek dalej, na lekkiej i szybko przesychającej glebie, jej kondycja będzie zdecydowanie gorsza. To bardzo dobry przykład tego, jak silnie potencjał odmianowy zależy od warunków środowiskowych.

Początek września przynosi kolejne wyzwanie. Wilgotna aura zwiększa ryzyko infekcji fuzaryjnych, dlatego przed żniwami szczególną uwagę należy zwrócić na stan zdrowotność kolb i łodyg. Stosunkowo niewielkie znaczenie powinno mieć w tym sezonie wyleganie. Kukurydza w wielu regionach jest niższa i wykształca mniejszą biomasę niż w latach sprzyjających intensywnemu wzrostowi. Mniejsza masa części nadziemnej oznacza jednocześnie mniejsze obciążenie łodyg. Dlatego na plantacjach przeznaczonych do zbioru pod koniec września i na początku października ryzyko wylegania łodygowego nie powinno być szczególnie wysokie.

Tegoroczny sezon dostarcza ważnych argumentów przy podejmowaniu decyzji dotyczących materiału siewnego na kolejny rok. W warunkach rosnącej zmienności pogody coraz większego znaczenia nabiera nie tylko wysoki potencjał plonowania odmiany, lecz także jej zdolność do utrzymania wysokiej produkcyjności w warunkach stresowych. Szczególnie pożądane są odmiany, które lepiej znoszą okresowe niedobory wody oraz wysoką temperaturę. Przewaga nie musi być najwyższym wynikiem uzyskanym w idealnych warunkach. W praktyce równie ważna, a często nawet ważniejsza, jest powtarzalność plonowania w sezonach o niekorzystnym przebiegu pogody. Przykładem mieszańca wyróżniającego się wysokim potencjałem plonowania również w stresowych warunkach uprawowych jest średniopóźna odmiana ziarnowa DKC3937. Należy ona do programu hodowlanego Field Shield, którego celem jest uzyskanie materiału łączącego wysoki potencjał produkcyjny z większą stabilnością w warunkach stresowych.

Tegoroczny sezon po raz kolejny przypomina, że o wyniku produkcji nie decyduje wyłącznie przebieg warunków pogodowych, ale również stabilny i powtarzalny potencjał plonowania odmiany. Wraz ze wzrostem zmienności warunków pogodowych stabilność plonowania może stać się jedną z najważniejszych cech poszukiwanych przez producentów.

Uprawy

Moment rozpoczęcia zbioru powinien być kompromisem między ilością a jakością paszy uzyskiwanej z kukurydzy. Zbyt wilgotna ma mniejszą koncentrację składników pokarmowych, a podczas ugniatania z rozdrobnionej masy może wypływać duża ilość soku. Jednocześnie niedostatecznie dojrzałe ziarno oznacza niższą koncentrację skrobi. Opóźnienie zbioru również niesie ryzyko. Przesuszona kukurydza jest trudniejsza do dokładnego rozdrobnienia i zagęszczenia. Wraz z dojrzewaniem roślin rośnie udział ligniny, a tym samym pogarsza się strawność włókna. Materiał staje się bardziej sztywny, mniej podatny na ugniatanie i trudniejszy do prawidłowego zakiszenia.

Optymalny termin zbioru kukurydzy na kiszonkę nie jest konkretną datą w kalendarzu. To moment, w którym roślina osiąga odpowiednią zawartość suchej masy, a jednocześnie zachowuje wysoką wartość pokarmową i właściwości pozwalające na sprawne zakiszenie. Im dokładniej rolnik oceni ten moment, tym większa szansa na uzyskanie stabilnej, wartościowej paszy, która będzie podstawą efektywnego żywienia krów przez cały sezon. W przypadku kukurydzy przeznaczonej na kiszonkę za optymalny uznaje się zazwyczaj moment, gdy zawartość suchej masy w całych roślinach mieści się w przedziale 32–38%. Możliwe jest wtedy uzyskanie kompromisu pomiędzy plonem, zawartością skrobi, strawnością włókna oraz możliwością dokładnego rozdrobnienia a prawidłowym przebiegiem procesu zakiszania.

Najprostszym sposobem oceny dojrzałości jest obserwacja ziarniaka. W miarę dojrzewania kukurydzy przesuwa się w nim granica pomiędzy częścią szklistą a mączystą –linia mleczna. Jeżeli znajduje się ona mniej więcej na wysokości jednej trzeciej ziarniaka, można spodziewać się zawartości suchej masy całych roślin na odpowiednim poziomie. Gdy dociera ona do połowy ziarniaka, kukurydza zwykle znajduje się bardzo blisko optymalnego terminu zbioru, a zawartość suchej masy wynosić będzie około 35%. Zbliżenie się linii mlecznej do około dwóch trzecich ziarniaka oznacza natomiast końcową fazę optymalnego okna zbioru, kiedy sucha masa całej rośliny będzie dochodzić do 38%. Metoda ta jest szybka i nie wymaga specjalistycznego sprzętu. Jej wadą pozostaje jednak stosunkowo duża subiektywność.

Rolnik, który chce podjąć decyzję na podstawie konkretnego pomiaru, może samodzielnie oznaczyć zawartość suchej masy. Do badania potrzebna jest reprezentatywna próba zielonki pobrana z całych roślin, które należy rozdrobnić albo pobrać materiał bezpośrednio z sieczkarni. Następnie należy odparować wodę z przygotowanej próbki. Jednym z prostych sposobów jest jej suszenie w kuchence mikrofalowej. Z około kilograma reprezentatywnie pobranego materiału należy wydzielić próbkę o masie 100 g. Materiał umieszcza się w kuchence wraz z naczyniem zawierającym wodę, co ogranicza ryzyko przypalenia próbki. Po pierwszym, dłuższym etapie suszenia próbkę należy ponownie zważyć. Kolejne etapy przeprowadza się już krócej, regularnie kontrolując masę. Kiedy kolejne ważenia nie wykazują już różnicy, można uznać, że próbka została wysuszona. Jeżeli ze 100 g zielonki pozostało 35 g suchego materiału, oznacza to około 35% suchej masy. Podobną metodę można zastosować, wykorzystując suszarkę do żywności. Niezależnie od sposobu badania najważniejsze jest jednak właściwe pobranie reprezentatywnej próby.

Jeszcze większą dokładność zapewnia analiza laboratoryjna z wykorzystaniem technologii NIRS. Pozwala ona określić nie tylko zawartość suchej masy, lecz również między innymi poziom skrobi, białka, tłuszczu, popiołu oraz poszczególnych frakcji włókna i ich strawność.

Dzięki takiej analizie można znacznie lepiej ocenić wartość pokarmową przyszłej kiszonki i zaplanować termin rozpoczęcia zbioru. Jest to szczególnie przydatne w gospodarstwach prowadzących intensywną produkcję nastawioną na wysoką wydajność.

W praktyce zawartość suchej masy należy kontrolować w trakcie oczekiwania na zbiór. W sprzyjających warunkach – podczas słonecznej i wietrznej pogody – może ona zwiększać się o około 0,5 punktu procentowego na dobę. Oznacza to, że kilka dni zwłoki może mieć istotne znaczenie dla końcowych parametrów kiszonki.

Rozwój rolnictwa precyzyjnego sprawia, że ocena dojrzałości kukurydzy nie musi opierać się wyłącznie na obserwacji roślin w polu. Coraz większe znaczenie mają rozwiązania wykorzystujące dane pogodowe, obrazy satelitarne oraz analizę widma światła odbitego od roślin. Na tej podstawie zaawansowane algorytmy szacują aktualną zawartość suchej masy i prognozują jej zmiany w kolejnych dniach. Takie narzędzia pozwalają lepiej zaplanować pracę sieczkarni, transportu i gospodarstwa, szczególnie gdy do zbioru przygotowanych jest wiele plantacji o różnym stopniu dojrzałości.

Na termin zbioru wpływa również odmiana. Dlatego nie należy zakładać, że wszystkie plantacje osiągną optymalną dojrzałość jednocześnie. Różnice mogą wynikać zarówno z wczesności mieszańców, jak i ich reakcji na warunki pogodowe oraz z tempa oddawania wody.

W przypadku kukurydzy kiszonkowej warto wybierać odmiany łączące wysoki plon suchej masy z odpowiednią jakością surowca. Przykładem takiej odmiany jest DKC3418.

Termin zbioru kukurydzy przeznaczonej na kiszonkę jest determinowany głównie przez zawartość suchej masy w całych roślinach, a ta ma bezpośredni wpływ na wartość uzyskanej paszy. Niezależnie od wybranej metody jej oceny, kluczowe jest to, by kukurydzę zbierać, gdy sucha masa całej rośliny będzie oscylować wokół 35%.

Uprawy

Połowa sierpnia to moment, w którym można już wiele powiedzieć o prognozowanym plonowaniu kukurydzy. Nawet na plantacjach zakładanych na początku maja, obsianych późniejszymi odmianami, kwitnienie dobiegło końca. Zawiązane ziarniaki są już widoczne w kolbach i rozpoczynają intensywne nalewanie. Obraz plantacji w Polsce jest zróżnicowany. W wielu regionach sytuacja jest dobra i można mówić o umiarkowanym optymizmie, choć są również miejsca, gdzie ekstremalna temperatura i specyficzny przebieg opadów pozostawiły wyraźny ślad na roślinach.

Na większości obszaru kraju najsilniejsze upały wystąpiły jeszcze przed rozpoczęciem kwitnienia kukurydzy. Sam okres pylenia i zapylania w wielu regionach przebiegał w stosunkowo korzystnych warunkach. Temperatura była sprzyjająca, a dostępność wody pozwalała roślinom utrzymać odpowiedni poziom aktywności fizjologicznej. Ma to ogromne znaczenie dla przyszłego plonu. Okres kwitnienia jest jednym z najbardziej newralgicznych etapów rozwoju kukurydzy i w największym stopniu decyduje o końcowym poziomie plonowania. Jeżeli roślina dysponuje odpowiednią ilością wody i może sprawnie przeprowadzać fotosyntezę, ma znacznie większe możliwości prawidłowego zapylenia i późniejszego wypełniania ziarniaków. Dlatego w wielu regionach sytuacja wygląda obecnie lepiej, niż można było przypuszczać po trudnym początku sezonu. Zawiązane kolby dają podstawy do ostrożnego optymizmu. Nie oznacza to jednak, że potencjał plonowania jest już przesądzony.

Znacznie trudniejsza sytuacja występuje miejscami na południu i zachodzie Polski. W tych regionach lipcowe fale upałów były dla roślin najbardziej dotkliwe. Przekraczająca miejscami 40°C temperatura doprowadziła do silnego stresu termicznego. Na plantacjach można było zaobserwować przypalone i uszkodzone liście. W tych warunkach bardziej ucierpiały późniejsze odmiany oraz te plantacje, które były wysiewane później. W czasie tropikalnych upałów znajdowały się one jeszcze w fazie newralgicznego rozwoju. Wysoka temperatura i niedobór wody mogą w takich warunkach zaburzać proces zapylania oraz doprowadzać do zasychania ziarniaków, które zdążyły się już rozwinąć. W konsekwencji kolby są gorzej wypełnione, a ich potencjał plonotwórczy wyraźnie spada. Dodatkowo, pomimo tego, iż w wielu rejonach pojawiały się intensywne deszcze, ich charakter nie zawsze pozwalał roślinom efektywnie wykorzystać dostarczoną wodę. Gwałtowne opady na słabszych, piaszczystych stanowiskach mogą szybko przemieszczać wodę w głąb profilu glebowego. W takich warunkach suma opadów nie zawsze odzwierciedla rzeczywistą dostępność wody dla kukurydzy. Bardziej liczy się rozkład opadów.

Skutki tegorocznych upałów pokazują również szerszy problem, z którym rolnictwo będzie musiało mierzyć się coraz częściej. Systemy oceny strat i pomocy dla gospodarstw nie zawsze odpowiadają charakterowi współczesnych zjawisk pogodowych. Dobrym przykładem jest sytuacja obserwowana w województwie opolskim. Na wielu plantacjach kukurydzy zlokalizowanych na lżejszych glebach rośliny bardzo szybko tracą kondycję, a miejscami wręcz zasychają. Rolnicy chcieliby, aby było możliwe przeprowadzenie szacowania strat przez komisje klęskowe. Problem polega jednak na tym, że obowiązujące procedury są silnie powiązane z oficjalnym ogłoszeniem suszy. W praktyce oznacza to, że ekstremalnie wysoka temperatura nie zawsze jest traktowana jako samodzielny czynnik mogący prowadzić do powstania szkód o charakterze klęskowym. Tymczasem dla rośliny temperatura i dostępność wody są ze sobą ściśle powiązane. Podczas upałów kukurydza potrzebuje odpowiedniej ilości wody nie tylko do wzrostu, ale również do chłodzenia tkanek. Jeżeli gleba nie dostarcza wystarczającej ilości wody, roślina traci możliwość skutecznego ograniczania przegrzewania. W konsekwencji dochodzi do gwałtownego pogorszenia jej kondycji, uszkodzenia aparatu asymilacyjnego, a w skrajnych przypadkach do zamierania całych roślin. Niestety, problem ten będzie prawdopodobnie zyskiwał na znaczeniu.

Nie można jednak przenosić sytuacji z najbardziej dotkniętych regionów na cały kraj. Większość plantacji na północy i wschodzie Polski jest w dobrej, a nawet bardzo dobrej kondycji. Rośliny prawidłowo zakończyły kwitnienie, a obecnie „koncentrują” się na budowaniu masy ziarna.

Tegoroczne doświadczenia z południa Polski są również ważną wskazówką dotyczącą wyboru materiału siewnego. W warunkach coraz większej zmienności pogodowej znaczenie odmian o podwyższonej tolerancji na stres systematycznie rośnie. Odmiany lepiej tolerujące wysoką temperaturę i okresowe niedobory wody wykazują większą stabilność plonowania. Przykładem odmiany wyróżniającej się takimi cechami jest średniopóźny mieszaniec na ziarno DKC3888. Odmiana ta pochodzi z programu hodowlanego Field Shield, skupiającego się na odmianach o wysokiej stabilności plonowania oraz podwyższonej tolerancji na stresowe warunki uprawowe.

Na ostateczną ocenę tegorocznego potencjału plonowania trzeba jeszcze poczekać. Jeżeli jednak końcówka sezonu przebiegnie bez kolejnych poważnych anomalii pogodowych, większość producentów kukurydzy ziarnowej powinna mieć powody do zadowolenia. Tegoroczny sezon po raz kolejny pokazuje, że o bezpieczeństwie produkcji coraz częściej decyduje nie tylko teoretyczny potencjał plonowania odmiany, ale przede wszystkim jej zdolność do utrzymania tego potencjału w warunkach stresu.

Uprawy

Zbliżają się żniwa. To już ostatni moment, by przygotować się do zbiorów kukurydzy. W żywieniu krów mlecznych każdy komponent paszowy jest ważny, lecz podstawę paszy objętościowej stanowi kiszonka z kukurydzy. Jest źródłem energii, wpływa na zdrowotność zwierząt, pobranie paszy oraz ekonomikę produkcji mleka. Jednak nawet najlepsza odmiana kukurydzy nie zagwarantuje sukcesu, jeśli podczas zbioru lub zakiszania popełni się błędy. Dobra kiszonka powstaje dzięki połączeniu odpowiedniej technologii uprawy, właściwego terminu zbioru i starannego przeprowadzenia całego procesu konserwacji. Każdy etap ma znaczenie i wpływa na końcową wartość paszy.

O jakości przyszłej kiszonki decyduje już sam wybór materiału siewnego. Odmiany przeznaczone do produkcji kiszonki różnią się od tych uprawianych na ziarno. Najbardziej pożądane są rośliny, które łączą w sobie wysoki plon z dużym udziałem kolb, znaczną zawartością skrobi oraz dobrze strawnym włóknem. Nowoczesne odmiany pozwalają uzyskać wyższą koncentrację energii w paszy, a jednocześnie zapewniają wysoką produkcję biomasy. Dzięki temu możliwe jest osiągnięcie lepszych efektów żywieniowych, a co za tym idzie, wyższej wydajności mlecznej.

Nawet doskonale prowadzona plantacja nie przyniesie oczekiwanych rezultatów, jeśli kukurydza zostanie zebrana w niewłaściwym terminie. Za optymalny moment uznaje się fazę, w której cała roślina zawiera około 35% suchej masy. W tym okresie łodygi i liście zachowują jeszcze odpowiednią plastyczność, natomiast ziarno jest już bogate w skrobię. Takie proporcje sprzyjają zarówno uzyskaniu wysokiej wartości energetycznej, jak i prawidłowemu przebiegowi fermentacji. Zbyt mokry materiał utrudnia zakiszanie i zwiększa ryzyko wycieku soków kiszonkowych. Z kolei nadmiernie dojrzała kukurydza staje się trudniejsza do zagęszczenia, przez co w silosie pozostaje więcej powietrza, co sprzyja rozwojowi niepożądanych mikroorganizmów. Warto wybierać odmiany o silnym efekcie Stay-Green, czyli takie, które nawet gdy osiągną dojrzałość, pozostają zielone, co ułatwia ich ubijanie w silosie. Cecha ta jest szczególnie doceniana przez rolników w latach suchych i upalnych, kiedy przyrost suchej masy na dobę jest bardzo wysoki. Odmianą o silnym efekcie Stay-Green jest DKC3305.

Nie bez znaczenia pozostaje też wysokość koszenia kukurydzy. Ustawienie hederu wyżej oznacza niewielkie zmniejszenie plonu, ale niesie ze sobą kilka istotnych korzyści. Dolne fragmenty roślin zawierają więcej włókna o niskiej strawności i mniej składników energetycznych, dlatego ich wyeliminowanie poprawia wartość pokarmową kiszonki. Wyższe cięcie ogranicza również ryzyko zanieczyszczenia materiału ziemią, która może być źródłem bakterii i zarodników pleśni. Najczęściej rośliny ścina się na wysokości około 25–30 cm, jednak są rolnicy, którzy praktykują cięcie na wysokości 40–45 cm. Dzięki temu uzyskują kiszonkę o wyższej jakości.

Podczas zbioru niezwykle ważne jest odpowiednie przygotowanie materiału do zakiszania. Chodzi nie tylko o długość sieczki, ale przede wszystkim o dokładne rozdrobnienie wszystkich ziarniaków. Nieuszkodzone mechanicznie ziarna są słabo wykorzystywane przez krowy i mogą przechodzić przez przewód pokarmowy niemal w niezmienionej postaci. Oznacza to bezpośrednią stratę cennej energii. W praktyce długość sieczki wynosi zazwyczaj 9–11 mm. Dobrą praktyką jest większe rozdrobnienie bardziej dojrzałych roślin.

Kukurydza należy do roślin, które stosunkowo łatwo poddają się zakiszaniu dzięki wysokiej zawartości cukrów. Nie oznacza to jednak, że proces zawsze przebiega prawidłowo. Żeby mieć nad nim większą kontrolę, warto zastosować zakiszacze. Zawarte w nich mikroorganizmy szybko rozpoczynają fermentację, skutecznie obniżają pH i ograniczają rozwój bakterii gnilnych, drożdży oraz pleśni. Efektem ich zastosowania jest kiszonka o przyjemnym, lekko kwaskowym zapachu, wysokiej smakowitości oraz dobrej stabilności po otwarciu silosu. Najważniejszym warunkiem prawidłowego zakiszania jest całkowite odcięcie dostępu powietrza. Dlatego materiał powinien być rozkładany cienkimi warstwami i systematycznie ugniatany. Po zakończeniu napełniania silosu nie powinno się zwlekać z jego przykryciem. Najlepszą ochronę zapewnia zastosowanie dwóch warstw folii. Cienka folia podkładowa dokładnie dopasowuje się do powierzchni kiszonki i odcina jej kontakt z powietrzem. Następnie nakłada się grubszą folię zabezpieczającą przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz wpływem opadów i promieniowania słonecznego. Całość należy dokładnie obciążyć, aby folia szczelnie przylegała do kiszonki.

Wysokiej jakości kiszonka z kukurydzy nie jest dziełem przypadku. To rezultat odpowiednio dobranej odmiany, właściwego terminu zbioru, precyzyjnego rozdrobnienia roślin, skutecznego zagęszczenia materiału oraz szczelnego zabezpieczenia silosu. Każdy z tych elementów wpływa na przebieg fermentacji i decyduje o tym, ile energii oraz składników pokarmowych ostatecznie trafi do dawki żywieniowej. Im większa dbałość o szczegóły na etapie przygotowania i przechowywania, tym lepsza jakość paszy oraz wyższa wydajność i zdrowotność stada.

Uprawy

Coraz częściej siew punktowy znajduje zastosowanie w uprawie rzepaku ozimego. Rosnąca dostępność precyzyjnych siewników, a także materiału siewnego przygotowanego specjalnie do tej technologii sprawiają, że wielu producentów decyduje się na zmianę sposobu zakładania plantacji.

Termin i jakość siewu należą do najważniejszych elementów technologii uprawy rzepaku. To właśnie w pierwszych tygodniach po wysiewie kształtuje się potencjał plonowania roślin. Równomierne wschody, odpowiednio rozwinięty system korzeniowy oraz równe rozmieszczenie roślin w rzędach, wpływają nie tylko na rozwój jesienny, ale również na przezimowanie i dalszy przebieg wegetacji. Dlatego coraz większą uwagę zwraca się nie tylko na termin siewu, ale również na jego precyzję.

Na czym polega siew punktowy? W przeciwieństwie do tradycyjnego siewu rzędowego, technologia punktowa pozwala umieścić każde nasiono w dokładnie wyznaczonym miejscu, zachowując jednakowe odstępy pomiędzy roślinami oraz stałą głębokość siewu. Dzięki temu wszystkie rośliny rozpoczynają rozwój w bardzo podobnych warunkach. Takie rozmieszczenie ogranicza wzajemną konkurencję o światło, wodę i składniki pokarmowe. Równomierne rozmieszczenie roślin oraz szerokie międzyrzędzia sprawiają, że łan jest bardziej przewiewny, a tym samym mniej narażony na infekcje patogenów. Każda roślina dysponuje własną przestrzenią do wzrostu, co przekłada się na bardziej wyrównany rozwój plantacji. Dodatkową zaletą wielu nowoczesnych siewników jest możliwość jednoczesnego podawania nawozów startowych, dzięki czemu młode rośliny od początku mają łatwiejszy dostęp do niezbędnych składników pokarmowych. Jednym z argumentów przemawiających za siewem punktowym jest możliwość ograniczenia ilości wysiewanego materiału siewnego. Szerzej rozmieszczone rośliny lepiej wykorzystują dostępną przestrzeń i intensywniej się rozgałęziają, dzięki czemu są w stanie zrekompensować niższą obsadę. Odpowiednio prowadzona plantacja charakteryzuje się wyrównanym pokrojem, równomiernym kwitnieniem oraz bardziej jednolitym dojrzewaniem. Dla producenta oznacza to łatwiejsze prowadzenie łanu i bardziej przewidywalny przebieg zbioru.

Pełne wykorzystanie możliwości siewu punktowego wymaga zastosowania nasion dedykowanych tej technologii. Kluczowe znaczenie ma ich wyrównanie pod względem wielkości i średnicy. Przykładem takiego rozwiązania są nasiona Acceleron Precision, które zostały precyzyjnie skalibrowane do współpracy z siewnikami punktowymi. Ich średnica wynosząca 2,2–2,4 mm umożliwia bardzo dokładne pobieranie pojedynczych nasion przez tarczę wysiewającą. Jednorodny materiał siewny ogranicza ryzyko jednoczesnego pobrania kilku nasion lub zablokowania otworów wysiewających. Dzięki temu dokładność rozmieszczenia nasion w rzędzie może wzrosnąć nawet do 90%, podczas gdy w przypadku standardowego materiału siewnego wynosi około 58%. Wyższa precyzja pozwala jednocześnie utrzymać większą prędkość roboczą bez pogorszenia jakości siewu.

Ochrona i wsparcie już od momentu siewu. Nowoczesny materiał siewny to nie tylko odpowiednia kalibracja. Nasiona przygotowane w tej technologii są wyposażone w zaprawy chroniące młode rośliny przed chorobami i szkodnikami, a dodatkowo wzbogacone cynkiem. Ten mikroelement odgrywa ważną rolę w początkowych fazach rozwoju rzepaku. Wspiera tworzenie silnego systemu korzeniowego, przyspiesza wzrost biomasy oraz poprawia zdolność roślin do pobierania wody i składników pokarmowych z gleby. Efektem jest lepszy start plantacji i większa odporność młodych roślin na okresowe stresy środowiskowe.

Korzyści wynikające z siewu punktowego nie ograniczają się wyłącznie do poprawy jakości plantacji. Dokładniejsze rozmieszczenie nasion zapewnia efektywniejsze wykorzystanie nasion, bez pogorszenia obsady końcowej. To oszczędność na materiale siewnym sięgająca nawet 30%. Z tej samej jednostki możemy obsiać większy areał z gwarancją idealnego rozmieszczenia nasion. Mniejsze zużycie materiału siewnego oznacza wymierne oszczędności, a jednocześnie każda roślina otrzymuje lepsze warunki do wzrostu. Wyrównane wschody, silniejszy rozwój jesienny oraz efektywniejsze wykorzystanie potencjału odmiany sprawiają, że technologia ta z roku na rok zyskuje coraz więcej zwolenników.

Siew punktowy przestaje być rozwiązaniem stosowanym wyłącznie przez największe gospodarstwa. Rozwój nowoczesnych siewników oraz dostępność odpowiednio przygotowanego materiału siewnego sprawiają, że technologia ta staje się coraz bardziej powszechna. Połączenie precyzyjnego wysiewu z wysokiej jakości nasionami odpowiedniej odmiany pozwala stworzyć równomierną plantację już od pierwszych dni wegetacji. To właśnie taki dobry start stanowi jeden z najważniejszych elementów budowania wysokiego i stabilnego plonu rzepaku ozimego.

Uprawy

Połowa lata to jeden z najważniejszych okresów w całym sezonie uprawy kukurydzy. Na plantacjach rozpoczęło się kwitnienie – etap, który w istotnym stopniu decyduje o liczbie ziarniaków w kolbie, ich wypełnieniu, a w konsekwencji o wielkości końcowego plonu. To właśnie teraz rozstrzyga się potencjał produkcyjny roślin.

Tegoroczny rozwój kukurydzy jest wyraźnie zróżnicowany w zależności od regionu kraju. Na południu Polski wiele plantacji rozpoczęło kwitnienie już w pierwszej połowie lipca. W centralnej części kraju, a także na północy, faza ta pojawiła się nawet o 2 tygodnie później. Opóźnienie wynika przede wszystkim z chłodniejszej wiosny oraz wolniejszego tempa wzrostu roślin.

Na wielu plantacjach w centrum kraju kukurydza wykształciła również mniejszą biomasę. Zdarzają się pola, na których część roślin nie przekroczyła jeszcze metra wysokości. Choć taki widok może budzić obawy, w przypadku kukurydzy ziarnowej nie oznacza automatycznie niższego plonu. Niewysokie rośliny również potrafią wykształcić dobrze zaziarnione, dorodne kolby. Ostateczną ocenę potencjału plonowania będzie można przeprowadzić dopiero po zakończeniu okresu nalewania ziarna.

Na przełomie czerwca i lipca plantacje w całym kraju musiały zmierzyć się z krótkotrwałą, lecz bardzo intensywną falą upałów. W wielu regionach temperatura powietrza przekraczała 35°C, a lokalnie zbliżała się nawet do 40°C. W takich warunkach liście kukurydzy zwijały się, ograniczając powierzchnię transpiracji, a na pojedynczych plantacjach pojawiły się lokalne uszkodzenia liści. Na szczęście stres termiczny nie trwał długo. Obfite opady, które wystąpiły na początku lipca, szybko poprawiły uwilgotnienie gleby i umożliwiły roślinom regenerację. Dzięki temu większość plantacji weszła w fazę wiechowania, a następnie kwitnienia w dobrej kondycji. To szczególnie istotne, ponieważ okres od wiechowania do końca kwitnienia jest najbardziej wymagającym etapem rozwoju kukurydzy. W tym czasie rośliny wykazują największe zapotrzebowanie na wodę. Szacuje się, że pojedyncza roślina może pobrać w tym okresie nawet 20–30 litrów wody, a ponad połowa sezonowego zapotrzebowania na wodę przypada właśnie na fazę okołokwitnieniową.

Niedobory wilgoci w tym czasie prowadzą do zrzucania zawiązków ziarniaków, słabszego zapylenia oraz charakterystycznego niedostatecznego zaziarnienia wierzchołków kolb. W tym sezonie sytuacja wygląda korzystnie. Początek lipca przyniósł odpowiednią ilość opadów.

Warunki termiczne mają ogromny wpływ na żywotność pyłku. W temperaturze dochodzącej do 40°C jego zdolność do zapłodnienia gwałtownie spada, co prowadzi do niepełnego zapylenia kolb. W tym roku najbardziej niebezpieczna fala upałów zakończyła się jeszcze przed rozpoczęciem kwitnienia, dlatego nie wpłynęła istotnie na przebieg tego procesu. Prognozy pogody na kolejne tygodnie pozostają korzystne. Jeżeli utrzyma się odpowiednie uwilgotnienie gleby, a temperatura będzie umiarkowana, istnieje duże prawdopodobieństwo uzyskania dobrego zaziarnienia kolb.

Doświadczenia z poprzednich sezonów pokazują jednak, jak silnie o wyniku produkcji decyduje pogoda właśnie w okresie kwitnienia. W latach z dominacją suszy i długotrwałych upałów wysoka temperatura ograniczała żywotność pyłku, zaburzała zapylenie, powodowała redukcję wykształcających się ziaren i znaczne straty plonu. Dlatego coraz większego znaczenia nabierają cechy odmianowe związane z podwyższoną tolerancją na stresy środowiskowe. W nowoczesnej uprawie kukurydzy bardzo ważne jest, aby rośliny jeszcze przed kwitnieniem wykształciły silny, głęboko penetrujący glebę system korzeniowy, który pozwala efektywnie pobierać wodę i składniki pokarmowe. Istotna jest również odpowiednia synchronizacja kwitnienia, czyli zgranie terminu pylenia wiechy z gotowością znamion kolby do przyjęcia pyłku. Dzięki temu nawet podczas okresowych niekorzystnych warunków pogodowych rośliny mają większe szanse na pełne zapylenie i wykształcenie maksymalnej liczby ziaren.

Coraz większego znaczenia nabiera wybór odmian dobrze znoszących wysoką temperaturę i okresowe niedobory wody. Dla producentów jest to obecnie jedno z najważniejszych narzędzi ograniczania niekorzystnego wpływu coraz bardziej odczuwalnych zmian klimatycznych. Przykładem odmiany, która wyróżnia się wysoką tolerancją na stresowe warunki środowiskowe, stabilnym plonowaniem oraz wysokim bezpieczeństwem uprawy, jest przeznaczony do uprawy na ziarno mieszaniec DKC3937 (FAO 260-270).

Największym zagrożeniem dla produkcji kukurydzy pozostaje obecnie susza. Tegoroczny przebieg pogody okazał się jednak dla polskich plantatorów korzystny. Najsilniejsze upały wystąpiły jeszcze przed rozpoczęciem kwitnienia, natomiast sam okres zapylania przebiega przy odpowiednim uwilgotnieniu i w sprzyjających temperaturach.

Odmienna sytuacja panuje w południowej i zachodniej Europie. Tam czerwcowe fale upałów przypadły na okres kwitnienia kukurydzy, powodując zaburzenia zapylenia i ograniczenie liczby ziarniaków w kolbach. Już teraz wiadomo, że plony w wielu regionach będą wyraźnie niższe niż oczekiwane. Mniejsza podaż ziarna z południa kontynentu może natomiast sprzyjać utrzymaniu korzystnych cen skupu, co stanowi dobrą wiadomość dla polskich producentów, o ile druga część sezonu przebiegnie bez większych anomalii pogodowych.

Uprawy

To, co dla producentów, czy działkowców bywa uciążliwym chwastem, dla pszczoły miodnej może być prawdziwym ratunkiem. Mniszek, jasnota, chaber, ostrożeń i nawłoć to niektóre rośliny, które dostarczają cennego nektaru i pyłku w różnych porach sezonu wegetacyjnego. Warto spojrzeć na nie z zupełnie innej perspektywy – jako na ważnych sprzymierzeńców zapylaczy, a może nawet strażników bioróżnorodności.

Słowo „chwast” rzadko budzi pozytywne skojarzenia. Najczęściej myślimy o roślinach, które konkurują z uprawami o wodę, światło i składniki pokarmowe. Tymczasem z botanicznego punktu widzenia chwast nie jest odrębną grupą roślin. Jest to po prostu gatunek, który pojawił się tam, gdzie człowiek go nie planował. Wiele takich roślin pełni niezwykle ważną funkcję w ekosystemie. Sranowią one cenne źródło nektaru i pyłku dla owadów zapylających.

Pszczoły miodne, trzmiele, motyle oraz liczne gatunki dzikich pszczół potrzebują kwiatów przez cały sezon wegetacyjny. Nektar dostarcza im energii niezbędnej do lotu i codziennej aktywności, natomiast pyłek jest podstawowym źródłem białka, tłuszczów, witamin i minerałów, od których zależy rozwój larw oraz kondycja całych rodzin pszczelich. Im większa różnorodność kwitnących roślin, tym łatwiej owadom znaleźć pokarm przez cały sezon. Właśnie dlatego rośliny uznawane za chwasty często okazują się ważnym elementem krajobrazu przyjaznego zapylaczom.

Jednym z pierwszych zwiastunów wiosny jest mniszek lekarski (fot. 1). Jego charakterystyczne, intensywnie żółte koszyczki pojawiają się już wczesną wiosną, kiedy większość roślin dopiero rozpoczyna wegetację. Dla pszczół jest to jeden z pierwszych obfitych pożytków po zimie. Mniszek dostarcza zarówno nektaru, jak i dużych ilości pyłku, wspierając rozwój rodzin pszczelich w okresie, gdy zapotrzebowanie na pokarm gwałtownie rośnie.

Równie cenne są gatunki z rodzaju jasnota. Często spotykane są na obrzeżach pól, w ogrodach i na nieużytkach. Kwiaty bogate w nektar są chętnie odwiedzane przede wszystkim przez trzmiele i dzikie pszczoły. Wiele gatunków jasnot kwitnie przez długi czas, dzięki czemu stanowią stabilne źródło pożywienia wiosną i na początku lata.

Latem na polach uprawnych coraz częściej naszą uwagę przykuwają błękitne kwiaty chabra bławatka (fot. 2). Jeszcze kilkadziesiąt lat temu był on powszechnym elementem krajobrazu pól uprawnych, dziś jednak spotykany jest znacznie rzadziej. Czasem na polu występują jego biotypy odporne na herbicydy… Temat odporności zostawmy jednak na inny wpis. Chaber należy do roślin wyjątkowo atrakcyjnych dla owadów zapylających. Obficie nektaruje, a jego kwiaty odwiedzają nie tylko pszczoły miodne, ale także liczne gatunki dzikich zapylaczy.

Agroekologia

Rosnące koszty produkcji, coraz większa presja chorób i szkodników, ograniczenia w stosowaniu środków ochrony roślin oraz nieprzewidywalne warunki pogodowe sprawiają, że producenci rzepaku muszą szukać rozwiązań pozwalających ograniczać ryzyko i stabilizować plon. W takich warunkach coraz większego znaczenia nabierają odmiany hybrydowe, które dla wielu gospodarstw stają się narzędziem poprawy rentowności produkcji.

Jeszcze kilka lat temu głównym argumentem przemawiającym za odmianami liniowymi była niższa cena materiału siewnego. Dziś jednak coraz więcej rolników dostrzega, że rzeczywista opłacalność uprawy nie zależy od kosztu zakupu nasion, lecz od końcowego wyniku ekonomicznego produkcji.

Większy potencjał plonowania oznacza większy zysk. Przewagą odmian mieszańcowych jest nie tylko wyższy potencjał plonotwórczy, a przede wszystkim większa elastyczność uprawy i stabilność plonowania w rożnych warunkach. Efekt heterozji, charakterystyczny dla hybryd, pozwala roślinom lepiej wykorzystywać dostępne zasoby wody i składników pokarmowych, a także skuteczniej reagować na stresy środowiskowe. W praktyce oznacza to, że odmiany hybrydowe często osiągają plony wyższe o 300–700 kg z hektara w porównaniu z odmianami liniowymi. Przy obecnych cenach rzepaku taka różnica może przełożyć się na dodatkowy przychód liczony w setkach, a nawet tysiącach złotych z każdego hektara uprawy.

Bazując na wynikach doświadczeń porejestrowych COBORU (średnia z 26 stacji) z 2025 roku nadwyżka plonu odmiany DK Excited w stosunku do wzorca wynosi 290 kilogramów z hektara. Zakładając, iż średnia cena skupu rzepaku oferowana przez podmioty skupowe i zakłady tłuszczowe wynosi 2150 zł/tonę (stan sprzed miesiąca), uzyskujemy dodatkowo 624 zł z każdego hektara. Kalkulacja jeszcze bardziej korzystnie wypada porównując plonowanie tego mieszańca do jednej z populacyjnych odmian wzorcowych. Nadwyżka plonowania to aż 760 kilogramów z każdego hektara, co daje dodatkowe 1634 zł/ha. To właśnie dodatkowy plon najczęściej rekompensuje wyższy koszt materiału siewnego i sprawia, że inwestycja w odmianę hybrydową okazuje się bardziej opłacalna.

W warunkach rosnących cen nawozów coraz większego znaczenia nabiera efektywność ich wykorzystania. Odmiany mieszańcowe wyróżniają się silniej rozwiniętym systemem korzeniowym, który pozwala skuteczniej pobierać wodę oraz składniki pokarmowe z głębszych warstw gleby. Dzięki temu rośliny lepiej wykorzystują zastosowany azot, fosfor czy potas, a jednocześnie wykazują większą odporność na okresowe niedobory wody. W latach suchych przewaga ta staje się szczególnie widoczna i często decyduje o utrzymaniu satysfakcjonującego poziomu plonowania.

Większa odporność na stres i choroby. Nowoczesne odmiany hybrydowe są wyposażane w coraz szersze pakiety odporności genetycznej. Multigenowa odporność na kompleks chorób zapewnia ochronę przed kilkoma kluczowymi patogenami naraz, między innymi przed suchą zgnilizną kapustnych, zgnilizną twardzikową, kiłą kapusty oraz wirusem żółtaczki rzepy (TuYV).. Wbudowane mechanizmy nie eliminują całkowicie potrzeby ochrony fungicydowej. Jednak znacząco zwiększają bezpieczeństwo plantacji. Wysoki profil zdrowotnościowy ma bezpośrednie przełożenie na wyższy plon.

Jedną z największych zalet odmian mieszańcowych jest ich zdolność do utrzymywania wysokiego poziomu plonowania nawet w latach o niekorzystnym przebiegu pogody. Silny wigor początkowy pozwala roślinom szybciej rozwijać się jesienią i budować mocny system korzeniowy przed zimą. W efekcie lepiej znoszą okres spoczynku zimowego, szybciej regenerują się po uszkodzeniach mrozowych i dynamiczniej rozpoczynają wiosenną wegetację. W sezonach charakteryzujących się suszą, gwałtownymi wahaniami temperatury czy opóźnionymi terminami siewu właśnie stabilność plonowania staje się jednym z najważniejszych argumentów przemawiających za wyborem odmian hybrydowych. Dodatkową zaletą uprawy mieszańców jest wysoka jakość plonu. Przede wszystkim wyższy poziom zawartości tłuszczu w nasionach. To genetyczna cecha, która pozwala na uzyskanie wyższego przychodu z hektara. Wyższe zaolejenie oznacza dla rolnika wyższy przychód z tej samej tony nasion. Standardowa zawartość tłuszczu w rzepaku to 40%. Skupy zazwyczaj stosują system premii. Jeśli zaolejenie wzrośnie o kilka procent, przy obecnych cenach w skupach, realny zysk z każdej sprzedanej tony może wzrosnąć o kilkadziesiąt, a nawet ponad 100 złotych.

Choć jednostka siewna hybrydy kosztuje więcej niż materiał odmian liniowych, należy pamiętać, że odmiany mieszańcowe wysiewa się w znacznie niższej obsadzie. Dzięki temu różnica w kosztach materiału siewnego jest mniejsza, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Jednocześnie każda roślina hybrydowa ma większą zdolność do rozbudowy pokroju i lepszego wykorzystania dostępnej przestrzeni, co dodatkowo wpływa na budowanie plonu.

Współczesne odmiany mieszańcowe często posiadają podwyższoną odporność na pękanie łuszczyn. Cecha ta pozwala ograniczyć straty nasion spowodowane przez silny wiatr, grad czy opóźnienie zbioru. W warunkach coraz częstszych ekstremalnych zjawisk pogodowych zabezpieczenie plonu przed osypywaniem staje się ważnym elementem ograniczania ryzyka ekonomicznego gospodarstwa.

Współczesna produkcja rzepaku wymaga spojrzenia na opłacalność znacznie szerzej niż tylko przez pryzmat kosztu zakupu materiału siewnego. O sukcesie ekonomicznym decydują dziś przede wszystkim stabilność plonowania, odporność na stresy środowiskowe, efektywne wykorzystanie nawożenia oraz zdolność do ograniczania strat.

Odmiany hybrydowe odpowiadają na wszystkie te wyzwania. Dlatego dla wielu gospodarstw stają się nie kosztem, lecz inwestycją, która zwiększa bezpieczeństwo produkcji i pozwala osiągać lepsze wyniki finansowe nawet w wymagających warunkach rynkowych.

W dobie rosnących kosztów i zmieniającego się klimatu przewaga odmian mieszańcowych nad liniowymi coraz częściej widoczna jest nie tylko na polu, ale przede wszystkim w ekonomice całego gospodarstwa.

Uprawy

Jeszcze kilka lat temu wybór technologii odchwaszczania kukurydzy był stosunkowo prosty. W wielu gospodarstwach sprawdzały się te same rozwiązania, a odpowiednio dobrany herbicyd pozwalał skutecznie ograniczyć zachwaszczenie jednym zabiegiem. Sezon 2026 po raz kolejny udowodnił, że skuteczna ochrona plantacji wymaga dziś znacznie większej elastyczności i dostosowania decyzji do przebiegu pogody oraz aktualnej sytuacji na polu.

Na efektywność odchwaszczania wpływa wiele czynników. Coraz mniejsza liczba dostępnych substancji czynnych, narastająca odporność chwastów na herbicydy oraz postępujące upowszechnianie się uproszczonych systemów uprawy sprawiają, że presja chwastów staje się coraz większa. Dodatkowo zmienia się ich skład gatunkowy, a nieprzewidywalny przebieg pogody powoduje, że zaplanowanie skutecznej strategii już na początku sezonu jest coraz trudniejsze.

Początek 2026 roku teoretycznie sprzyjał producentom kukurydzy. Wyjątkowo śnieżna zima w większości regionów Polski miała wreszcie poprawić stosunki wodne w glebie. Wielu rolników zakładało użycie herbicydów doglebowych. Aura jednak zweryfikowała te plany. Wyjątkowo suchy początek sezonu sprawił, że producenci zrezygnowali z technologii przedwschodowych obawiając się, że brak wilgoci ograniczy skuteczność preparatów doglebowych. W części gospodarstw, w których jednak zdecydowano się na wykonanie zabiegu, przypuszczenia te się potwierdziły i konieczne było wykonanie korekty. Zdarzały się jednak sytuacje, w których późniejsze opady aktywowały substancje czynne, dzięki czemu uzyskano zadowalające efekty nawet po początkowo niesprzyjających warunkach.

Znacznie większym zainteresowaniem cieszyły się w tym roku herbicydy nalistne. Takie rozwiązanie pozwalało lepiej dopasować termin zabiegu do rzeczywistych wschodów chwastów, które podczas chłodnej wiosny były wyraźnie opóźnione i rozciągnięte w czasie. Również ta technologia napotkała jednak swoje ograniczenia. Niska temperatura spowalniała metabolizm chwastów, przez co działanie substancji aktywnych było wolniejsze niż w latach o cieplejszym przebiegu początku wegetacji. Efekty zabiegów pojawiały się z opóźnieniem, a często nawet zwalczanie łatwych gatunków, takich jak samosiewy rzepaku, wymagało większej cierpliwości. W wielu przypadkach pojedynczy zabieg nie zapewnił jednak pełnej skuteczności i konieczne było również wykonanie zabiegu poprawkowego.

Najlepsze rezultaty osiągnięto tam, gdzie od początku sezonu zaplanowano dwa zabiegi herbicydowe. Strategia oparta na dawkach dzielonych pozwoliła skutecznie ograniczyć zarówno chwasty pojawiające się wcześnie, jak i te, które wschodziły w późniejszym terminie. Choć rozwiązanie to wiąże się z wyższymi kosztami wykonania dodatkowej aplikacji, zapewniło wysoką skuteczność odchwaszczania oraz bezpieczeństwo dla roślin kukurydzy. Na wielu plantacjach bardzo dobre efekty uzyskano między innymi po zastosowaniu preparatu Maister Power 42,5 OD, szczególnie w warunkach silnej presji chwastów i przedłużających się chłodów.

Miniony sezon pokazał również, jak duże znaczenie ma odpowiednie dopasowanie terminu zabiegu do dynamiki wschodów chwastów. Chociaż większość gatunków rozpoczyna kiełkowanie w niższej temperaturze niż kukurydza, chłodna aura spowolniła również ich rozwój. W efekcie wschody były nierównomierne i rozciągnięte nawet przez kilka tygodni, co utrudniało skuteczne zwalczenie całej populacji w trakcie pojedynczego zabiegu.

Wnioski z sezonu 2026 są jednoznaczne. Coraz większą przewagę zyskują technologie dwuzabiegowe, które pozwalają reagować na zmieniające się warunki pogodowe i kolejne fale wschodów chwastów. Pierwszy zabieg wykonany w terminie wczesnopowschodowym, a drugi po pojawieniu się gatunków późniejszych wschodzących, okazały się rozwiązaniami zapewniającymi najwyższą skuteczność ochrony. W warunkach coraz większej zmienności warunków pogodowych i rozciągniętej w czasie presji ze strony chwastów to właśnie elastyczne podejście do odchwaszczania staje się kluczowym elementem nowoczesnej technologii uprawy kukurydzy.

Uprawy