Coraz częściej siew punktowy znajduje zastosowanie w uprawie rzepaku ozimego. Rosnąca dostępność precyzyjnych siewników, a także materiału siewnego przygotowanego specjalnie do tej technologii sprawiają, że wielu producentów decyduje się na zmianę sposobu zakładania plantacji.

Termin i jakość siewu należą do najważniejszych elementów technologii uprawy rzepaku. To właśnie w pierwszych tygodniach po wysiewie kształtuje się potencjał plonowania roślin. Równomierne wschody, odpowiednio rozwinięty system korzeniowy oraz równe rozmieszczenie roślin w rzędach, wpływają nie tylko na rozwój jesienny, ale również na przezimowanie i dalszy przebieg wegetacji. Dlatego coraz większą uwagę zwraca się nie tylko na termin siewu, ale również na jego precyzję.

Na czym polega siew punktowy? W przeciwieństwie do tradycyjnego siewu rzędowego, technologia punktowa pozwala umieścić każde nasiono w dokładnie wyznaczonym miejscu, zachowując jednakowe odstępy pomiędzy roślinami oraz stałą głębokość siewu. Dzięki temu wszystkie rośliny rozpoczynają rozwój w bardzo podobnych warunkach. Takie rozmieszczenie ogranicza wzajemną konkurencję o światło, wodę i składniki pokarmowe. Równomierne rozmieszczenie roślin oraz szerokie międzyrzędzia sprawiają, że łan jest bardziej przewiewny, a tym samym mniej narażony na infekcje patogenów. Każda roślina dysponuje własną przestrzenią do wzrostu, co przekłada się na bardziej wyrównany rozwój plantacji. Dodatkową zaletą wielu nowoczesnych siewników jest możliwość jednoczesnego podawania nawozów startowych, dzięki czemu młode rośliny od początku mają łatwiejszy dostęp do niezbędnych składników pokarmowych. Jednym z argumentów przemawiających za siewem punktowym jest możliwość ograniczenia ilości wysiewanego materiału siewnego. Szerzej rozmieszczone rośliny lepiej wykorzystują dostępną przestrzeń i intensywniej się rozgałęziają, dzięki czemu są w stanie zrekompensować niższą obsadę. Odpowiednio prowadzona plantacja charakteryzuje się wyrównanym pokrojem, równomiernym kwitnieniem oraz bardziej jednolitym dojrzewaniem. Dla producenta oznacza to łatwiejsze prowadzenie łanu i bardziej przewidywalny przebieg zbioru.

Pełne wykorzystanie możliwości siewu punktowego wymaga zastosowania nasion dedykowanych tej technologii. Kluczowe znaczenie ma ich wyrównanie pod względem wielkości i średnicy. Przykładem takiego rozwiązania są nasiona Acceleron Precision, które zostały precyzyjnie skalibrowane do współpracy z siewnikami punktowymi. Ich średnica wynosząca 2,2–2,4 mm umożliwia bardzo dokładne pobieranie pojedynczych nasion przez tarczę wysiewającą. Jednorodny materiał siewny ogranicza ryzyko jednoczesnego pobrania kilku nasion lub zablokowania otworów wysiewających. Dzięki temu dokładność rozmieszczenia nasion w rzędzie może wzrosnąć nawet do 90%, podczas gdy w przypadku standardowego materiału siewnego wynosi około 58%. Wyższa precyzja pozwala jednocześnie utrzymać większą prędkość roboczą bez pogorszenia jakości siewu.

Ochrona i wsparcie już od momentu siewu. Nowoczesny materiał siewny to nie tylko odpowiednia kalibracja. Nasiona przygotowane w tej technologii są wyposażone w zaprawy chroniące młode rośliny przed chorobami i szkodnikami, a dodatkowo wzbogacone cynkiem. Ten mikroelement odgrywa ważną rolę w początkowych fazach rozwoju rzepaku. Wspiera tworzenie silnego systemu korzeniowego, przyspiesza wzrost biomasy oraz poprawia zdolność roślin do pobierania wody i składników pokarmowych z gleby. Efektem jest lepszy start plantacji i większa odporność młodych roślin na okresowe stresy środowiskowe.

Korzyści wynikające z siewu punktowego nie ograniczają się wyłącznie do poprawy jakości plantacji. Dokładniejsze rozmieszczenie nasion zapewnia efektywniejsze wykorzystanie nasion, bez pogorszenia obsady końcowej. To oszczędność na materiale siewnym sięgająca nawet 30%. Z tej samej jednostki możemy obsiać większy areał z gwarancją idealnego rozmieszczenia nasion. Mniejsze zużycie materiału siewnego oznacza wymierne oszczędności, a jednocześnie każda roślina otrzymuje lepsze warunki do wzrostu. Wyrównane wschody, silniejszy rozwój jesienny oraz efektywniejsze wykorzystanie potencjału odmiany sprawiają, że technologia ta z roku na rok zyskuje coraz więcej zwolenników.

Siew punktowy przestaje być rozwiązaniem stosowanym wyłącznie przez największe gospodarstwa. Rozwój nowoczesnych siewników oraz dostępność odpowiednio przygotowanego materiału siewnego sprawiają, że technologia ta staje się coraz bardziej powszechna. Połączenie precyzyjnego wysiewu z wysokiej jakości nasionami odpowiedniej odmiany pozwala stworzyć równomierną plantację już od pierwszych dni wegetacji. To właśnie taki dobry start stanowi jeden z najważniejszych elementów budowania wysokiego i stabilnego plonu rzepaku ozimego.

Uprawy

Połowa lata to jeden z najważniejszych okresów w całym sezonie uprawy kukurydzy. Na plantacjach rozpoczęło się kwitnienie – etap, który w istotnym stopniu decyduje o liczbie ziarniaków w kolbie, ich wypełnieniu, a w konsekwencji o wielkości końcowego plonu. To właśnie teraz rozstrzyga się potencjał produkcyjny roślin.

Tegoroczny rozwój kukurydzy jest wyraźnie zróżnicowany w zależności od regionu kraju. Na południu Polski wiele plantacji rozpoczęło kwitnienie już w pierwszej połowie lipca. W centralnej części kraju, a także na północy, faza ta pojawiła się nawet o 2 tygodnie później. Opóźnienie wynika przede wszystkim z chłodniejszej wiosny oraz wolniejszego tempa wzrostu roślin.

Na wielu plantacjach w centrum kraju kukurydza wykształciła również mniejszą biomasę. Zdarzają się pola, na których część roślin nie przekroczyła jeszcze metra wysokości. Choć taki widok może budzić obawy, w przypadku kukurydzy ziarnowej nie oznacza automatycznie niższego plonu. Niewysokie rośliny również potrafią wykształcić dobrze zaziarnione, dorodne kolby. Ostateczną ocenę potencjału plonowania będzie można przeprowadzić dopiero po zakończeniu okresu nalewania ziarna.

Na przełomie czerwca i lipca plantacje w całym kraju musiały zmierzyć się z krótkotrwałą, lecz bardzo intensywną falą upałów. W wielu regionach temperatura powietrza przekraczała 35°C, a lokalnie zbliżała się nawet do 40°C. W takich warunkach liście kukurydzy zwijały się, ograniczając powierzchnię transpiracji, a na pojedynczych plantacjach pojawiły się lokalne uszkodzenia liści. Na szczęście stres termiczny nie trwał długo. Obfite opady, które wystąpiły na początku lipca, szybko poprawiły uwilgotnienie gleby i umożliwiły roślinom regenerację. Dzięki temu większość plantacji weszła w fazę wiechowania, a następnie kwitnienia w dobrej kondycji. To szczególnie istotne, ponieważ okres od wiechowania do końca kwitnienia jest najbardziej wymagającym etapem rozwoju kukurydzy. W tym czasie rośliny wykazują największe zapotrzebowanie na wodę. Szacuje się, że pojedyncza roślina może pobrać w tym okresie nawet 20–30 litrów wody, a ponad połowa sezonowego zapotrzebowania na wodę przypada właśnie na fazę okołokwitnieniową.

Niedobory wilgoci w tym czasie prowadzą do zrzucania zawiązków ziarniaków, słabszego zapylenia oraz charakterystycznego niedostatecznego zaziarnienia wierzchołków kolb. W tym sezonie sytuacja wygląda korzystnie. Początek lipca przyniósł odpowiednią ilość opadów.

Warunki termiczne mają ogromny wpływ na żywotność pyłku. W temperaturze dochodzącej do 40°C jego zdolność do zapłodnienia gwałtownie spada, co prowadzi do niepełnego zapylenia kolb. W tym roku najbardziej niebezpieczna fala upałów zakończyła się jeszcze przed rozpoczęciem kwitnienia, dlatego nie wpłynęła istotnie na przebieg tego procesu. Prognozy pogody na kolejne tygodnie pozostają korzystne. Jeżeli utrzyma się odpowiednie uwilgotnienie gleby, a temperatura będzie umiarkowana, istnieje duże prawdopodobieństwo uzyskania dobrego zaziarnienia kolb.

Doświadczenia z poprzednich sezonów pokazują jednak, jak silnie o wyniku produkcji decyduje pogoda właśnie w okresie kwitnienia. W latach z dominacją suszy i długotrwałych upałów wysoka temperatura ograniczała żywotność pyłku, zaburzała zapylenie, powodowała redukcję wykształcających się ziaren i znaczne straty plonu. Dlatego coraz większego znaczenia nabierają cechy odmianowe związane z podwyższoną tolerancją na stresy środowiskowe. W nowoczesnej uprawie kukurydzy bardzo ważne jest, aby rośliny jeszcze przed kwitnieniem wykształciły silny, głęboko penetrujący glebę system korzeniowy, który pozwala efektywnie pobierać wodę i składniki pokarmowe. Istotna jest również odpowiednia synchronizacja kwitnienia, czyli zgranie terminu pylenia wiechy z gotowością znamion kolby do przyjęcia pyłku. Dzięki temu nawet podczas okresowych niekorzystnych warunków pogodowych rośliny mają większe szanse na pełne zapylenie i wykształcenie maksymalnej liczby ziaren.

Coraz większego znaczenia nabiera wybór odmian dobrze znoszących wysoką temperaturę i okresowe niedobory wody. Dla producentów jest to obecnie jedno z najważniejszych narzędzi ograniczania niekorzystnego wpływu coraz bardziej odczuwalnych zmian klimatycznych. Przykładem odmiany, która wyróżnia się wysoką tolerancją na stresowe warunki środowiskowe, stabilnym plonowaniem oraz wysokim bezpieczeństwem uprawy, jest przeznaczony do uprawy na ziarno mieszaniec DKC3937 (FAO 260-270).

Największym zagrożeniem dla produkcji kukurydzy pozostaje obecnie susza. Tegoroczny przebieg pogody okazał się jednak dla polskich plantatorów korzystny. Najsilniejsze upały wystąpiły jeszcze przed rozpoczęciem kwitnienia, natomiast sam okres zapylania przebiega przy odpowiednim uwilgotnieniu i w sprzyjających temperaturach.

Odmienna sytuacja panuje w południowej i zachodniej Europie. Tam czerwcowe fale upałów przypadły na okres kwitnienia kukurydzy, powodując zaburzenia zapylenia i ograniczenie liczby ziarniaków w kolbach. Już teraz wiadomo, że plony w wielu regionach będą wyraźnie niższe niż oczekiwane. Mniejsza podaż ziarna z południa kontynentu może natomiast sprzyjać utrzymaniu korzystnych cen skupu, co stanowi dobrą wiadomość dla polskich producentów, o ile druga część sezonu przebiegnie bez większych anomalii pogodowych.

Uprawy

To, co dla producentów, czy działkowców bywa uciążliwym chwastem, dla pszczoły miodnej może być prawdziwym ratunkiem. Mniszek, jasnota, chaber, ostrożeń i nawłoć to niektóre rośliny, które dostarczają cennego nektaru i pyłku w różnych porach sezonu wegetacyjnego. Warto spojrzeć na nie z zupełnie innej perspektywy – jako na ważnych sprzymierzeńców zapylaczy, a może nawet strażników bioróżnorodności.

Słowo „chwast” rzadko budzi pozytywne skojarzenia. Najczęściej myślimy o roślinach, które konkurują z uprawami o wodę, światło i składniki pokarmowe. Tymczasem z botanicznego punktu widzenia chwast nie jest odrębną grupą roślin. Jest to po prostu gatunek, który pojawił się tam, gdzie człowiek go nie planował. Wiele takich roślin pełni niezwykle ważną funkcję w ekosystemie. Sranowią one cenne źródło nektaru i pyłku dla owadów zapylających.

Pszczoły miodne, trzmiele, motyle oraz liczne gatunki dzikich pszczół potrzebują kwiatów przez cały sezon wegetacyjny. Nektar dostarcza im energii niezbędnej do lotu i codziennej aktywności, natomiast pyłek jest podstawowym źródłem białka, tłuszczów, witamin i minerałów, od których zależy rozwój larw oraz kondycja całych rodzin pszczelich. Im większa różnorodność kwitnących roślin, tym łatwiej owadom znaleźć pokarm przez cały sezon. Właśnie dlatego rośliny uznawane za chwasty często okazują się ważnym elementem krajobrazu przyjaznego zapylaczom.

Jednym z pierwszych zwiastunów wiosny jest mniszek lekarski (fot. 1). Jego charakterystyczne, intensywnie żółte koszyczki pojawiają się już wczesną wiosną, kiedy większość roślin dopiero rozpoczyna wegetację. Dla pszczół jest to jeden z pierwszych obfitych pożytków po zimie. Mniszek dostarcza zarówno nektaru, jak i dużych ilości pyłku, wspierając rozwój rodzin pszczelich w okresie, gdy zapotrzebowanie na pokarm gwałtownie rośnie.

Równie cenne są gatunki z rodzaju jasnota. Często spotykane są na obrzeżach pól, w ogrodach i na nieużytkach. Kwiaty bogate w nektar są chętnie odwiedzane przede wszystkim przez trzmiele i dzikie pszczoły. Wiele gatunków jasnot kwitnie przez długi czas, dzięki czemu stanowią stabilne źródło pożywienia wiosną i na początku lata.

Latem na polach uprawnych coraz częściej naszą uwagę przykuwają błękitne kwiaty chabra bławatka (fot. 2). Jeszcze kilkadziesiąt lat temu był on powszechnym elementem krajobrazu pól uprawnych, dziś jednak spotykany jest znacznie rzadziej. Czasem na polu występują jego biotypy odporne na herbicydy… Temat odporności zostawmy jednak na inny wpis. Chaber należy do roślin wyjątkowo atrakcyjnych dla owadów zapylających. Obficie nektaruje, a jego kwiaty odwiedzają nie tylko pszczoły miodne, ale także liczne gatunki dzikich zapylaczy.

Agroekologia

Rosnące koszty produkcji, coraz większa presja chorób i szkodników, ograniczenia w stosowaniu środków ochrony roślin oraz nieprzewidywalne warunki pogodowe sprawiają, że producenci rzepaku muszą szukać rozwiązań pozwalających ograniczać ryzyko i stabilizować plon. W takich warunkach coraz większego znaczenia nabierają odmiany hybrydowe, które dla wielu gospodarstw stają się narzędziem poprawy rentowności produkcji.

Jeszcze kilka lat temu głównym argumentem przemawiającym za odmianami liniowymi była niższa cena materiału siewnego. Dziś jednak coraz więcej rolników dostrzega, że rzeczywista opłacalność uprawy nie zależy od kosztu zakupu nasion, lecz od końcowego wyniku ekonomicznego produkcji.

Większy potencjał plonowania oznacza większy zysk. Przewagą odmian mieszańcowych jest nie tylko wyższy potencjał plonotwórczy, a przede wszystkim większa elastyczność uprawy i stabilność plonowania w rożnych warunkach. Efekt heterozji, charakterystyczny dla hybryd, pozwala roślinom lepiej wykorzystywać dostępne zasoby wody i składników pokarmowych, a także skuteczniej reagować na stresy środowiskowe. W praktyce oznacza to, że odmiany hybrydowe często osiągają plony wyższe o 300–700 kg z hektara w porównaniu z odmianami liniowymi. Przy obecnych cenach rzepaku taka różnica może przełożyć się na dodatkowy przychód liczony w setkach, a nawet tysiącach złotych z każdego hektara uprawy.

Bazując na wynikach doświadczeń porejestrowych COBORU (średnia z 26 stacji) z 2025 roku nadwyżka plonu odmiany DK Excited w stosunku do wzorca wynosi 290 kilogramów z hektara. Zakładając, iż średnia cena skupu rzepaku oferowana przez podmioty skupowe i zakłady tłuszczowe wynosi 2150 zł/tonę (stan sprzed miesiąca), uzyskujemy dodatkowo 624 zł z każdego hektara. Kalkulacja jeszcze bardziej korzystnie wypada porównując plonowanie tego mieszańca do jednej z populacyjnych odmian wzorcowych. Nadwyżka plonowania to aż 760 kilogramów z każdego hektara, co daje dodatkowe 1634 zł/ha. To właśnie dodatkowy plon najczęściej rekompensuje wyższy koszt materiału siewnego i sprawia, że inwestycja w odmianę hybrydową okazuje się bardziej opłacalna.

W warunkach rosnących cen nawozów coraz większego znaczenia nabiera efektywność ich wykorzystania. Odmiany mieszańcowe wyróżniają się silniej rozwiniętym systemem korzeniowym, który pozwala skuteczniej pobierać wodę oraz składniki pokarmowe z głębszych warstw gleby. Dzięki temu rośliny lepiej wykorzystują zastosowany azot, fosfor czy potas, a jednocześnie wykazują większą odporność na okresowe niedobory wody. W latach suchych przewaga ta staje się szczególnie widoczna i często decyduje o utrzymaniu satysfakcjonującego poziomu plonowania.

Większa odporność na stres i choroby. Nowoczesne odmiany hybrydowe są wyposażane w coraz szersze pakiety odporności genetycznej. Multigenowa odporność na kompleks chorób zapewnia ochronę przed kilkoma kluczowymi patogenami naraz, między innymi przed suchą zgnilizną kapustnych, zgnilizną twardzikową, kiłą kapusty oraz wirusem żółtaczki rzepy (TuYV).. Wbudowane mechanizmy nie eliminują całkowicie potrzeby ochrony fungicydowej. Jednak znacząco zwiększają bezpieczeństwo plantacji. Wysoki profil zdrowotnościowy ma bezpośrednie przełożenie na wyższy plon.

Jedną z największych zalet odmian mieszańcowych jest ich zdolność do utrzymywania wysokiego poziomu plonowania nawet w latach o niekorzystnym przebiegu pogody. Silny wigor początkowy pozwala roślinom szybciej rozwijać się jesienią i budować mocny system korzeniowy przed zimą. W efekcie lepiej znoszą okres spoczynku zimowego, szybciej regenerują się po uszkodzeniach mrozowych i dynamiczniej rozpoczynają wiosenną wegetację. W sezonach charakteryzujących się suszą, gwałtownymi wahaniami temperatury czy opóźnionymi terminami siewu właśnie stabilność plonowania staje się jednym z najważniejszych argumentów przemawiających za wyborem odmian hybrydowych. Dodatkową zaletą uprawy mieszańców jest wysoka jakość plonu. Przede wszystkim wyższy poziom zawartości tłuszczu w nasionach. To genetyczna cecha, która pozwala na uzyskanie wyższego przychodu z hektara. Wyższe zaolejenie oznacza dla rolnika wyższy przychód z tej samej tony nasion. Standardowa zawartość tłuszczu w rzepaku to 40%. Skupy zazwyczaj stosują system premii. Jeśli zaolejenie wzrośnie o kilka procent, przy obecnych cenach w skupach, realny zysk z każdej sprzedanej tony może wzrosnąć o kilkadziesiąt, a nawet ponad 100 złotych.

Choć jednostka siewna hybrydy kosztuje więcej niż materiał odmian liniowych, należy pamiętać, że odmiany mieszańcowe wysiewa się w znacznie niższej obsadzie. Dzięki temu różnica w kosztach materiału siewnego jest mniejsza, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Jednocześnie każda roślina hybrydowa ma większą zdolność do rozbudowy pokroju i lepszego wykorzystania dostępnej przestrzeni, co dodatkowo wpływa na budowanie plonu.

Współczesne odmiany mieszańcowe często posiadają podwyższoną odporność na pękanie łuszczyn. Cecha ta pozwala ograniczyć straty nasion spowodowane przez silny wiatr, grad czy opóźnienie zbioru. W warunkach coraz częstszych ekstremalnych zjawisk pogodowych zabezpieczenie plonu przed osypywaniem staje się ważnym elementem ograniczania ryzyka ekonomicznego gospodarstwa.

Współczesna produkcja rzepaku wymaga spojrzenia na opłacalność znacznie szerzej niż tylko przez pryzmat kosztu zakupu materiału siewnego. O sukcesie ekonomicznym decydują dziś przede wszystkim stabilność plonowania, odporność na stresy środowiskowe, efektywne wykorzystanie nawożenia oraz zdolność do ograniczania strat.

Odmiany hybrydowe odpowiadają na wszystkie te wyzwania. Dlatego dla wielu gospodarstw stają się nie kosztem, lecz inwestycją, która zwiększa bezpieczeństwo produkcji i pozwala osiągać lepsze wyniki finansowe nawet w wymagających warunkach rynkowych.

W dobie rosnących kosztów i zmieniającego się klimatu przewaga odmian mieszańcowych nad liniowymi coraz częściej widoczna jest nie tylko na polu, ale przede wszystkim w ekonomice całego gospodarstwa.

Uprawy

Jeszcze kilka lat temu wybór technologii odchwaszczania kukurydzy był stosunkowo prosty. W wielu gospodarstwach sprawdzały się te same rozwiązania, a odpowiednio dobrany herbicyd pozwalał skutecznie ograniczyć zachwaszczenie jednym zabiegiem. Sezon 2026 po raz kolejny udowodnił, że skuteczna ochrona plantacji wymaga dziś znacznie większej elastyczności i dostosowania decyzji do przebiegu pogody oraz aktualnej sytuacji na polu.

Na efektywność odchwaszczania wpływa wiele czynników. Coraz mniejsza liczba dostępnych substancji czynnych, narastająca odporność chwastów na herbicydy oraz postępujące upowszechnianie się uproszczonych systemów uprawy sprawiają, że presja chwastów staje się coraz większa. Dodatkowo zmienia się ich skład gatunkowy, a nieprzewidywalny przebieg pogody powoduje, że zaplanowanie skutecznej strategii już na początku sezonu jest coraz trudniejsze.

Początek 2026 roku teoretycznie sprzyjał producentom kukurydzy. Wyjątkowo śnieżna zima w większości regionów Polski miała wreszcie poprawić stosunki wodne w glebie. Wielu rolników zakładało użycie herbicydów doglebowych. Aura jednak zweryfikowała te plany. Wyjątkowo suchy początek sezonu sprawił, że producenci zrezygnowali z technologii przedwschodowych obawiając się, że brak wilgoci ograniczy skuteczność preparatów doglebowych. W części gospodarstw, w których jednak zdecydowano się na wykonanie zabiegu, przypuszczenia te się potwierdziły i konieczne było wykonanie korekty. Zdarzały się jednak sytuacje, w których późniejsze opady aktywowały substancje czynne, dzięki czemu uzyskano zadowalające efekty nawet po początkowo niesprzyjających warunkach.

Znacznie większym zainteresowaniem cieszyły się w tym roku herbicydy nalistne. Takie rozwiązanie pozwalało lepiej dopasować termin zabiegu do rzeczywistych wschodów chwastów, które podczas chłodnej wiosny były wyraźnie opóźnione i rozciągnięte w czasie. Również ta technologia napotkała jednak swoje ograniczenia. Niska temperatura spowalniała metabolizm chwastów, przez co działanie substancji aktywnych było wolniejsze niż w latach o cieplejszym przebiegu początku wegetacji. Efekty zabiegów pojawiały się z opóźnieniem, a często nawet zwalczanie łatwych gatunków, takich jak samosiewy rzepaku, wymagało większej cierpliwości. W wielu przypadkach pojedynczy zabieg nie zapewnił jednak pełnej skuteczności i konieczne było również wykonanie zabiegu poprawkowego.

Najlepsze rezultaty osiągnięto tam, gdzie od początku sezonu zaplanowano dwa zabiegi herbicydowe. Strategia oparta na dawkach dzielonych pozwoliła skutecznie ograniczyć zarówno chwasty pojawiające się wcześnie, jak i te, które wschodziły w późniejszym terminie. Choć rozwiązanie to wiąże się z wyższymi kosztami wykonania dodatkowej aplikacji, zapewniło wysoką skuteczność odchwaszczania oraz bezpieczeństwo dla roślin kukurydzy. Na wielu plantacjach bardzo dobre efekty uzyskano między innymi po zastosowaniu preparatu Maister Power 42,5 OD, szczególnie w warunkach silnej presji chwastów i przedłużających się chłodów.

Miniony sezon pokazał również, jak duże znaczenie ma odpowiednie dopasowanie terminu zabiegu do dynamiki wschodów chwastów. Chociaż większość gatunków rozpoczyna kiełkowanie w niższej temperaturze niż kukurydza, chłodna aura spowolniła również ich rozwój. W efekcie wschody były nierównomierne i rozciągnięte nawet przez kilka tygodni, co utrudniało skuteczne zwalczenie całej populacji w trakcie pojedynczego zabiegu.

Wnioski z sezonu 2026 są jednoznaczne. Coraz większą przewagę zyskują technologie dwuzabiegowe, które pozwalają reagować na zmieniające się warunki pogodowe i kolejne fale wschodów chwastów. Pierwszy zabieg wykonany w terminie wczesnopowschodowym, a drugi po pojawieniu się gatunków późniejszych wschodzących, okazały się rozwiązaniami zapewniającymi najwyższą skuteczność ochrony. W warunkach coraz większej zmienności warunków pogodowych i rozciągniętej w czasie presji ze strony chwastów to właśnie elastyczne podejście do odchwaszczania staje się kluczowym elementem nowoczesnej technologii uprawy kukurydzy.

Uprawy

Jeszcze przed rozpoczęciem żniw wielu producentów rzepaku już wyciąga wnioski z kończącego się sezonu. Ostatnie miesiące pokazały, że o powodzeniu uprawy coraz częściej decydują nie pojedyncze zabiegi agrotechniczne, lecz zdolność roślin do radzenia sobie z długotrwałym stresem i zmieniającymi się warunkami pogodowymi. Sezon 2025/2026 należy do wyjątkowo trudnych. Problemy pojawiły się już jesienią, a kolejne miesiące tylko potwierdziły, że rzepak staje się uprawą wymagającą precyzyjnego planowania i świadomych decyzji.

Trudny początek i presja szkodników. Na wielu plantacjach od początku obserwowano nierównomierne wschody. Młode rośliny musiały jednocześnie zmierzyć się z silną presją szkodników, przede wszystkim pchełek, które w niektórych regionach stanowiły poważne zagrożenie dla prawidłowego rozwoju plantacji. Część rzepaków nie zbudowała silnego, palowego systemu korzeniowego, co wiosną obniżyło ich tolerancję na stres suszy. Osłabione rośliny weszły w okres zimowy w zróżnicowanej kondycji, co przełożyło się na problemy z przezimowaniem. A tegoroczna zima była wyjątkowo sroga. Wiosną sytuację dodatkowo skomplikował brak opadów. Wyjątkowo suchy marzec doprowadził do znacznego niedoboru wilgoci w glebie. Rośliny przez wiele tygodni funkcjonowały w warunkach silnego stresu wodnego, co ograniczało ich zdolność do regeneracji po zimie. Deficyt opadów wpłynął również na efektywność nawożenia azotowego. Pomimo wykonanych zabiegów składniki pokarmowe nie mogły zostać w pełni wykorzystane przez rośliny. W konsekwencji wiele plantacji przez długi czas pozostawało niedożywionych, co dodatkowo osłabiało ich kondycję. Wczesną wiosną gleba ogrzewała się bardzo wolno. Nie sprzyjało to wzrostowi roślin ani pobieraniu składników pokarmowych z gleby. Rośliny w tym roku mają zredukowaną biomasę i mniej rozgałęzień.

Nawet późniejsza poprawa pogody nie była w stanie zrekompensować wcześniejszych strat. Na części pól potencjał plonowania został ograniczony. Dodatkowym wyzwaniem okazały się chowacze łodygowe. Ich naloty były nierównomierne i rozciągnięte w czasie, co znacząco utrudniało wybór optymalnego terminu zabiegu. W wielu gospodarstwach pojedyncza aplikacja środków ochrony roślin nie zapewniła oczekiwanej skuteczności. Problemy z terminowym wykonaniem oprysków, wynikające między innymi z niesprzyjających warunków pogodowych sprawiły, że część plantacji weszła w okres kwitnienia w osłabionej kondycji. Różnice między odmianami były wyraźniejsze niż zwykle.

Miniony sezon po raz kolejny pokazał, że w uprawie rzepaku coraz większe znaczenie ma odporność odmiany na czynniki stresowe.

Nierównomierne wschody, trudne warunki zimowe, wiosenne przymrozki, okresowe niedobory wody, duża presja chorób i szkodników oraz częste wahania temperatury sprawiły, że różnice pomiędzy poszczególnymi odmianami stały się wyjątkowo widoczne.

Najlepiej poradziły sobie te, które łączą wysoką zimotrwałość, dobrą zdrowotność i zdolność adaptacji do zmieniających się warunków środowiskowych.

W obliczu rosnących ograniczeń dotyczących stosowania środków ochrony roślin oraz nawozów azotowych producenci coraz częściej poszukują rozwiązań pozwalających ograniczyć ryzyko produkcyjne. Jednym z nich jest wybór odmian o szerokiej tolerancji na stresy środowiskowe. Przykładem jest DK EXIGRIS, która wyróżnia się bardzo dobrym i dynamicznym rozwojem jesiennym i wysoką zimotrwałością, zapewniając wyrównany start roślin po zimie. Wcześnie wznawia wegetacje, wcześnie kwitnie i dojrzewa w terminie średnio wczesnym wytwarzając rośliny o średniej wysokości. Wyróżnia się bardzo dobrą zdrowotnością – odpornością na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV) oraz wysoką tolerancją na suchą zgniliznę kapustnych (gen RLM-7). Cechy te sprawiają, iż jest to nowy standard wydajności, jakości oraz wysokiego poziomu bezpieczeństwa uprawy.

Choć zainteresowanie uprawą rzepaku w ostatnich latach nieco osłabło, areał zasiewów utrzymuje się na poziomie miliona hektarów, a roślina ta nadal należy do najważniejszych i najbardziej dochodowych gatunków w wielu gospodarstwach. Przy odpowiednio prowadzonej agrotechnice, właściwym nawożeniu, skutecznej ochronie i wykorzystaniu kwalifikowanego materiału siewnego nowoczesnych odmian rzepak może zapewnić stabilny dochód, a jednocześnie odgrywać istotną rolę w płodozmianie.

Sezon 2025/2026 pokazał jednoznacznie, że w warunkach rosnącej presji środowiskowej i ograniczonych możliwości ochrony chemicznej właściwy dobór odmiany staje się jednym z kluczowych elementów decydujących o bezpieczeństwie i opłacalności uprawy.

Uprawy

Jeszcze kilkanaście lat temu popularne odmiany rzepaku ozimego potrafiły utrzymywać silną pozycję na rynku przez wiele sezonów. Dziś taki scenariusz należy do rzadkości. Współczesny rynek nasienny przypomina wyścig technologiczny, w którym przewaga konkurencyjna bywa krótkotrwała, a liderzy ustępują miejsca nowym rozwiązaniom już po kilku latach. W przypadku rzepaku ozimego tempo zmian jest wyjątkowo wysokie. Odmiana uznawana dziś za wzorcową za kilka sezonów zostaje zastąpiona nową.

Cykl życia nowoczesnej odmiany rzepaku jest stosunkowo krótki. Okres intensywnej sprzedaży i największego zainteresowania rolników zazwyczaj nie przekracza 3-4 lat. A hodowla nowej odmiany zajmuje minimum dekadę.

Firmy hodowlane każdego roku inwestują ogromne środki w rozwój nowych mieszańców. Celem jest stworzenie odmian, które będą lepiej odpowiadać na wyzwania współczesnego rolnictwa: rosnącą presję chorób i szkodników, ograniczenia w stosowaniu nawozów, coraz częstsze okresy suszy oraz niestabilne warunki pogodowe.

Rolnicy szybko reagują na te zmiany. Jeśli nowa odmiana zapewnia wyższy i bardziej stabilny plon, lepiej zimuje lub skuteczniej wykorzystuje składniki pokarmowe, decyzja o zmianie materiału siewnego jest zazwyczaj oczywista.

O powodzeniu odmiany rzepaku nie decyduje już wyłącznie maksymalny potencjał plonowania. Coraz większego znaczenia nabiera zestaw cech wpływających na bezpieczeństwo i opłacalność produkcji. Dziś standardem rynkowym jest tolerancja na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV). Kluczowe znaczenie ma również odporność na suchą zgniliznę kapustnych, zwłaszcza opartą na genach RLM-S, RLM-3 i RLM-7. W obliczu rosnących kosztów nawożenia oraz ograniczeń środowiskowych coraz większą rolę odgrywa efektywność wykorzystania azotu. Aktualnie wydatki na nawozy, energię i pracę to najbardziej kosztochłonne składowe produkcji. Wysokie ceny nawozów obniżają rentowność produkcji rzepaku. Odmiany zdolne do utrzymania wysokiego potencjału plonowania przy niższych dawkach azotu cieszą się zainteresowaniem producentów. Nie bez znaczenia pozostaje także odporność na pękanie łuszczyn i osypywanie nasion.

Przy tak szybkim tempie zmian rolnicy potrzebują wiarygodnych źródeł informacji.

W Polsce za najbardziej obiektywne narzędzie oceny odmian uznawane są wyniki Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego (PDO) oraz Listy Odmian Zalecanych (LOZ), publikowane przez COBORU. Badania realizowane są w różnych regionach kraju, dzięki czemu pozwalają ocenić zachowanie odmian w zróżnicowanych warunkach glebowych i klimatycznych. To właśnie na podstawie tych doświadczeń powstają Listy Odmian Zalecanych, które dla wielu rolników stanowią podstawowe źródło informacji podczas planowania zasiewów. Szczególną uwagę zwraca się również na odmiany wzorcowe. Są one punktem odniesienia dla wszystkich nowo badanych kreacji hodowlanych. W przypadku rzepaku skład grupy wzorców (dwie odmiany populacyjne i dwie hybrydowe) zmienia się stosunkowo często, na ogół po dwóch latach, ponieważ postęp hodowlany szybko podnosi poprzeczkę kolejnym generacjom odmian.

Mimo szybkiej wymiany liderów zdarzają się jednak wyjątki. Od czasu do czasu pojawia się odmiana, która przez wiele lat potrafi skutecznie bronić swojej pozycji. Takim ewenementem jest DK Excited. Od kilku sezonów pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych odmian rzepaku ozimego i niezmiennie znajduje się w gronie odmian wzorcowych. Nieprzerwanie od 2021 roku. W realiach rynku, gdzie większość odmian ustępuje miejsca kolejnym po dwóch lub trzech latach, jest to sytuacja wyjątkowa. Na jej sukces złożyło się kilka elementów. Odmiana łączy wysoki potencjał plonowania z odpornością na wirusa żółtaczki rzepy oraz bardzo dobrym wigorem jesiennym. Szczególnie ceniona jest za stabilność rozwoju przed zimą. Rośliny nie wykazują nadmiernej tendencji do wydłużania szyjki korzeniowej, co sprzyja bezpiecznemu przezimowaniu. Tę cechę rolnicy mogli zweryfikować podczas tegorocznej zimy, która okazała się bezwzględna dla ozimin. Istotnym atutem pozostaje również zdolność do efektywnego wykorzystania azotu. Dzięki temu odmiana zachowuje wysoki poziom produkcyjności nawet wtedy, gdy warunki ograniczają pobieranie składników pokarmowych z gleby.

Historia rynku rzepaku pokazuje, że żadna odmiana nie utrzymuje pozycji lidera na stałe. Ostatecznym egzaminem zawsze pozostaje praktyka polowa. Rolnicy bardzo szybko weryfikują deklaracje hodowców, a o sukcesie decydują wyniki osiągane w rzeczywistych warunkach gospodarowania. Dlatego większość odmian pojawia się i znika w rytmie kolejnych sezonów. Te nieliczne, które potrafią przez wiele lat utrzymywać wysokie plony, zdrowotność i stabilność, stają się wyjątkami od reguły. A właśnie takie wyjątki najlepiej pokazują, że nawet na rynku napędzanym błyskawicznym postępem hodowlanym prawdziwa wartość odmiany potrafi obronić się sama.

Uprawy

Łan kukurydzy powinien być możliwie wolny od chorób, ponieważ rośliny o niższym statusie zdrowotnym wydają niższy plon. Ograniczenie wydajności to jednak często dopiero początek problemów.

Błędy są już popełniane na etapie przygotowania stanowiska, ponieważ wiele patogenów zimuje w resztkach pożniwnych. Należą do nich między innymi grzyby z rodzaju Fusarium, których chlamydospory i uśpiona grzybnia łatwo zimuje, nawet w przypadku wystąpienia silnych mrozów. Wiosną, gdy pojawiają się odpowiednie warunki, grzyby „budzą się” produkując masowo zarodniki konidialne. Te z kolei różnymi drogami przenoszą się na kukurydzę. Krytycznym etapem jest faza kwitnienia – zarodniki, które trafią na znamiona kolby, łatwo wnikają do jej wnętrza i infekują roślinę poprzez produkcję grzybni, która zużywa cukry proste. To przyczynia się do obniżenia energetyczności, a porażone przez fuzariozę łodygi i liście szybciej drewnieją, co z kolei przyczynia się do niższej strawności włókna (wyższy poziom ligniny).

Najważniejszą kwestią w przypadku produkcji kiszonki z kukurydzy są mykotoksyny, które wytwarzają grzyby z rodzaju Fusarium, a należą do nich: DON (deoksyniwalenol) oraz ZEA (zearalenon). Pierwszy z nich powoduje wiele zaburzeń związanych z układem pokarmowym: brak apetytu, a co za tym idzie mniejsze pobranie paszy, biegunki, podrażnienie jelit i żwacza oraz immunosupresję, która jest początkiem wielu innych chorób i częstym powodem wzrostu komórek somatycznych w mleku. Zearalenon ma podobną budowę do żeńskich hormonów płciowych (estrogenu) i jest odpowiedzialny za zaburzenia w obrębie rozrodu zwierząt. Powoduje między innymi „ciche ruje”, nieregularne cykle, cysty na jajnikach czy zamieranie zarodków. Dopuszczalne normy w paszy tych mykotoksyn są regulowane prawnie, jednak nawet najmniejsza ich ilość w dawce pokarmowej ma niekorzystny wpływ na kondycję zwierząt i produkcję mleka.

W momencie zbioru kukurydzy kiszonkowej do silosu oprócz rozdrobnionych części wegetatywnych i generatywnych rośliny, trafia potężny ładunek biologiczno-chemiczny. Należy do niego żywa grzybnia (strzępki grzyba), czyli rozrośnięta sieć mikroskopijnych nitek Fusarium, która zdążyła już osłabić strukturę rośliny i zużyć na własne potrzeby część cukrów. Do silosu trafiają również zarodniki, czyli wspomniane wcześniej chlamydospory i makrokonidia, które są wyposażone w mechanizmy pozwalające im przetrwać trudne warunki oraz opisane wyżej mykotoksyny (DON i ZEA).

Tutaj warto „obalić” największy mit dotyczący rozwoju Fusarium w silosie, który zakłada, że grzyb przenosi się z pola i dalej rozwija się w kiszonce. Fakt jest taki, że warunki beztlenowe i niskie pH powodują zablokowanie rozwoju grzyba, ale wyprodukowane na polu mykotoksyny są niestety związkami bardzo stabilnymi. Mówiąc inaczej – w silosie nie przybywa nowych toksyn fuzaryjnych ale te, które zostały zdeponowane w trakcie żniw, pozostają w stanie nienaruszonym i wykazują swoje negatywne skutki w żywieniu. Dlatego tak ważne jest stworzenie warunków beztlenowych. Ponowny dostęp grzybów do tlenu może uruchomić wtórne procesy jego namnażania. Rzadziej dotyczy to już Fusarium, które słabo toleruje niskie pH, ale na tego typu warunki „czekają” inne grzyby magazynowe, których zarodniki również zostały „przywleczone” z pola (Penicillum i Aspergillus). Tworzą one kolejne toksyny i przyczyniają się do zagrzewania się kiszonki i obniżenia jej parametrów jakościowych.

Negatywny wpływ chorób grzybowych na plon i jakość paszy jest niepodważalnym faktem. Co zatem możemy zrobić by ograniczyć ich działanie? Logiczną odpowiedzią mogłoby się wydawać: zastosowanie zabiegu fungicydowego. Tym bardziej, że mamy zarejestrowane w kukurydzy środki, jak chociażby te zawierające fluopyram i protiokonazol. Największą przeszkodą jest tu jednak faza kukurydzy, w której powinien zostać wykonany zabieg (BBCH 30-69), kiedy kukurydza jest już bardzo wysoka. Do takiego zabiegu niezbędny jest opryskiwacz szczudłowy lub dron, co mocno ogranicza jego powszechne wykonywanie. Rolnicy, którzy dysponują odpowiednim sprzętem i decydują się na taki oprysk, często łączą go z zabiegiem insektycydowym. Jest to bardzo dobre rozwiązanie, ponieważ presja omacnicy prosowianki jest skorelowana z presją chorób grzybowych. Żerująca omacnica przerywa ciągłość tkanek roślin tworząc bramę do wniknięcia zarodników, jak i sama jest wektorem przenoszącym zarodniki.

Skoro zastosowanie tego typu zabiegu jest niedostępne dla większości rolników, to co jeszcze można zrobić oprócz dbałości o właściwą fermentację w silosie? Z pomocą przychodzą koncerny nasienne, które potrafią doskonalić odmiany kukurydzy w ten sposób, by ich potomstwo wykazywało się wyższą zdrowotnością i tolerancją na choroby. Do tej grupy odmian należy chociażby DKC3327 i DKC3418, które rekomendowane są do produkcji jakościowej kiszonki. Możemy też wskazać odmiany (DKC3719) zawierające gen HT1, który zapewnia tolerancję na określone rasy patogenu wywołującego żółtą plamistość liści kukurydzy, zwanej helmintosporiozą. Co prawda nie produkują one niebezpiecznych mikotoksyn (jak Fusarium), ale wpływają bezpośrednio na jakość kiszonki. Liście zniszczone przez tę chorobę tracą zdolność do fotosyntezy. Roślina nie produkuje cukrów, które są niezbędne do prawidłowego i szybkiego przebiegu fermentacji mlekowej. Obumarłe, zdrewniałe tkanki liści mają znacznie gorszą strawność i są trudniejsze do ubicia. Zdrowotność odmian ma też związek z efektem Stay-Green, czyli z efektem wydłużonej zieloności. Zielonka z tego typu kukurydzy łatwiej i szybciej się ubija, a same rośliny mają dłuższe okno zbiorcze. Żeby mieć jeszcze większą kontrolę nad przebiegiem procesu fermentacji – warto rozważyć zastosowanie zakiszaczy.

Obowiązkiem każdego hodowcy jest dbałość o wysoką zdrowotność łanu i minimalizowanie niekorzystnego wpływu pojawiających się chorób. W tym celu należy postępować zgodnie z właściwą praktyką rolną, dbając między innymi o zmianowanie, zagospodarowanie resztek pożniwnych, wybieranie odmian o wysokiej zdrowotności i zapewnienie odpowiednich warunków do zakiszenia się kukurydzy.

Uprawy

Połowa czerwca to dobry moment na podsumowanie wschodów kukurydzy.

Niska temperatura, lokalne przymrozki oraz niedobory opadów w kwietniu wpłynęły na przebieg zakładania plantacji. Wielu rolników w obawie przed suszą przyspieszało nieco siewy i zwiększało głębokość wysiewu nasion. Sytuację poprawiły majowe, dość intensywne opady. Mimo niezbyt optymistycznych prognoz, stan większości plantacji jest obecnie dobry.

Dzięki majowej poprawie warunków pogodowych, w większości przypadków lepiej prezentują się w tym roku plantacje zakładane nieco później. Rośliny szybciej wzeszły i są bardziej wyrównane. Wcześniejszy siew jest korzystniejszym rozwiązaniem w sytuacji, gdy czynnikiem limitującym jest wilgotność gleby. Wielu rolników chcąc wykorzystać dostępne zasoby wody, zdecydowało się na przyspieszenie siewów. Jednak chłody oraz przymrozki występujące na przełomie kwietnia i maja spowalniały kiełkowanie nasion. Nie doszło jednak do poważniejszych uszkodzeń roślin, ponieważ ich stożki wzrostu pozostawały pod powierzchnią gleby.

Plantacje zakładane po burakach, szczególnie tych zebranych późno, prezentują się słabiej. Buraki cukrowe należą do roślin o wysokich wymaganiach wodnych, dlatego w obliczu suszy wiosennej nie są najlepszym przedplonem dla kukurydzy. Również ze względu na nadmierne ugniecenie gleby przez ciężkie kombajny. Rolnicy, którzy prowadzili późny zbiór buraków, często nie mieli możliwości wykonania jesiennej uprawy gleby. Natomiast wiosenne zabiegi przeprowadzone przed siewem okazały się w wielu przypadkach mniej korzystne. Na takich stanowiskach wschody są gorsze i mniej wyrównane.

Nieduży spadek obsady roślin nie musi jednak od razu oznaczać obniżenia wysokości plonowania plantacji. Odmiany kukurydzy o kolbach typu flex posiadają zdolność do kompensowania w pewnych granicach obniżonej obsady poprzez wytworzenie odpowiednio większych i lepiej zaziarnionych kolb.

Na wielu plantacjach można zaobserwować charakterystyczne fioletowe przebarwienia roślin kukurydzy. Najczęściej nie są to jednak objawy faktycznego niedoboru fosforu, a tylko jego spowolnionego pobierania z gleby w warunkach chłodu. Pierwiastek ten jest znacznie mniej mobilny w glebie niż azot czy potas, więc wszelkie warunki stresowe powodujące spowolnione pobieranie składników pokarmowych przez rośliny uwidaczniają się jako pozorne objawy niedoboru fosforu w roślinach.

Temperatura gleby miała wyraźny wpływ na tempo kiełkowania nasion kukurydzy. Wschody roślin wysianych w połowie kwietnia trwały znacznie dłużej niż tych posianych na początku maja. W takich warunkach jeszcze większego znaczenia nabiera dobór odmiany o odpowiednio silnym wigorze początkowym. Przykładem mieszańca, który bardzo dobrze poradził sobie w tegorocznych warunkach, jest DKC3201 (FAO 240). To bardzo plenna odmiana o uniwersalnym przeznaczeniu. W uprawie na ziarno charakteryzuje się wysokim i stabilnym poziomem plonowania, również na słabszych stanowiskach. Z kolei przy zbiorze na kiszonkę wyróżnia się wysokim plonem ogólnym suchej masy oraz bardzo dobrymi parametrami jakościowymi, takimi jak wysoka zawartość skrobi i dobra strawność włókna. Jej cechą charakterystyczną jest bardzo silny wigor wiosenny, który pozwala utrzymać szybkie tempo wzrostu i dobre wyrównanie roślin nawet w warunkach okresowych chłodów.

Przełom maja i czerwca przyniósł stabilnie ciepłą oraz umiarkowanie deszczową pogodę. Kukurydza rozwija się obecnie dynamicznie. Przed nami kluczowy okres w uprawie kukurydzy, czyli kwitnienie. Faza ta ma istotne znaczenie w kształtowaniu końcowego potencjału plonowania. Jest jeszcze za wcześnie na przewidywanie ostatecznego wyniku produkcyjnego.

Uprawy

Uprawa rzepaku ozimego na glebach mozaikowatych to wyzwanie, ale i szansa. Zmienność stanowiska nie musi oznaczać niskiego plonu pod warunkiem, że zostanie potraktowana jako czynnik, którym można zarządzać. Kluczem jest połączenie odpowiedniej odmiany, wiedzy agronomicznej i precyzyjnych działań. W nowoczesnym rolnictwie to właśnie takie podejście decyduje o przewadze konkurencyjnej gospodarstwa.

Gleby mozaikowate charakteryzują się dużą zmiennością – od fragmentów lekkich, przepuszczalnych i szybko przesychających, po miejsca cięższe, bardziej zasobne, ale podatne na zaskorupienie czy okresowe nadmiary wody. Taka niejednorodność sprawia, że rośliny w różnych częściach pola rozwijają się w odmiennym tempie i mają zróżnicowany dostęp do zasobów. W kontekście uprawy rzepaku oznacza to, że aby uzyskać opłacalny plon, konieczne jest maksymalne ograniczenie stresów środowiskowych oraz wykorzystanie potencjału roślin tam, gdzie warunki są lepsze.

W warunkach zmiennych stanowisk wybór odmiany nabiera kluczowego znaczenia. Nie każda odmiana poradzi sobie z okresowymi niedoborami wody czy nierównomiernym zaopatrzeniem w składniki pokarmowe.

Najlepiej sprawdzają się odmiany mieszańcowe (hybrydy), które charakteryzują się: wysoką zdolnością adaptacji do warunków środowiskowych, silnym wigorem początkowym i lepszym wykorzystaniem dostępnych zasobów. Szczególnie pożądane cechy odmian na słabsze stanowiska to: głęboki i dobrze rozwinięty system korzeniowy, umożliwiający pobieranie wody z głębszych warstw gleby, wczesny rozwój wiosenny, pozwalający efektywnie wykorzystać wodę zgromadzoną po zimie. Na glebach mozaikowatych dostępność wody jest czynnikiem najbardziej ograniczającym plon. Dlatego odmiany o silnym wczesnym wigorze wiosennym mają przewagę – szybciej rozpoczynają intensywny wzrost i lepiej wykorzystują zasoby dostępne na początku sezonu. Przykładem odmiany spełniającej te wymagania jest LID Amoroso – mieszaniec o wysokim potencjale plonowania (w doświadczeniach porejestrowych prowadzonych przez COBORU w latach 2023–2024 odmiana ta plonowała na poziomie 111% wzorca). Cechuje się bardzo dobrą adaptacją do trudniejszych warunków glebowych. Jest elastyczna w doborze stanowiska.

Dobór odmiany i technologii powinien być oparty nie tylko na danych katalogowych, ale przede wszystkim na wynikach plonowania ze stanowisk zbliżonych warunkowo do własnego gospodarstwa. Warto analizować wyniki doświadczeń rejestrowych i porejestrowych prowadzonych przez COBORU i firmy nasienne z lokalizacji o słabszych glebach. Takie podejście pozwala ograniczyć ryzyko nietrafionych decyzji.

Uprawa rzepaku na glebach mozaikowatych nie wymaga kompromisu tylko strategii opartej na większej świadomości i precyzji działania. Przy odpowiednim podejściu może być opłacalna, a nawet bardzo efektywna. Warunkiem sukcesu jest utrzymanie gleby w dobrej kulturze, wybór odmiany o wysokiej elastyczności środowiskowej i prowadzenie intensywnej, dobrze zaplanowanej agrotechniki.

Uprawy