Chwościk – zagrożenie dla buraka cukrowego

Zakończyły się siewy buraka cukrowego. Mimo licznych wyzwań jego uprawa nadal pozostaje jedną z najbardziej stabilnych gałęzi produkcji rolniczej. Zapowiadane ograniczenie areału w Unii Europejskiej może dodatkowo wpłynąć na wzrost cen cukru, a tym samym i poprawę rentowności produkcji.

Rolnicy cenią tę uprawę również za przewidywalność – już w momencie siewu znana jest minimalna cena skupu. W realiach dużej zmienności rynków rolnych i napięć geopolitycznych jest to istotny argument przemawiający na korzyść buraka. Ostatnia dekada przyniosła znaczące zmiany w technologii produkcji. Coraz częściej odchodzi się od tradycyjnej orki na rzecz systemów bezorkowych, a rozwój rolnictwa precyzyjnego pozwala ograniczyć zużycie nawozów i obniżyć koszty. Równocześnie postęp hodowlany sprawił, że współczesne odmiany buraka są znacznie bardziej wydajne. W efekcie plon cukru z hektara wzrósł w ostatnich latach o około 30%. Jednak mimo tych sukcesów jedno wyzwanie pozostaje niezmienne – skuteczna ochrona roślin.

Zmiany klimatyczne sprzyjają rozwojowi chorób i szkodników. Jednocześnie ograniczanie dostępnych środków ochrony utrudnia ich zwalczanie. W tej sytuacji szczególnie dużym problemem staje się chwościk buraka. Uprawa bezorkowa sprzyja jego rozwojowi – patogen zimuje w resztkach pożniwnych. Choroba rozwija się intensywnie po zwarciu międzyrzędzi, kiedy w łanie wzrasta wilgotność powietrza, a temperatura w ciągu dnia osiąga 20 °C. Atakuje liście, prowadząc do ich zamierania. Roślina próbuje się regenerować, wytwarzając nowe liście, ale odbywa się to kosztem budowy korzenia. W efekcie plon ulega obniżeniu. Spada zawartość cukru.

Pierwsze objawy chwościka zwykle pojawiają się po około trzech tygodniach od infekcji. To jednocześnie ostatni moment na skuteczną interwencję fungicydową. W praktyce rolniczej pomocne może być wykorzystanie buraka ćwikłowego jako rośliny wskaźnikowej. Objawy choroby występują u niego wcześniej niż u buraka cukrowego, co pozwala szybciej podjąć decyzję o wykonaniu zabiegu. Warunkiem skuteczności ochrony jest szybka reakcja – opóźnienie zabiegu znacząco ogranicza jego skuteczność.

Jednym z najpoważniejszych wyzwań w walce z chwościkiem jest narastająca odporność na substancje aktywne. Wieloletnie stosowanie tych samych środków sprawiło, że ich skuteczność wyraźnie spadła. Dotyczy to między innymi strobiluryn oraz fenpropidyny stosowanych pojedynczo. Problem zaczyna również dotykać wybranych substancji aktywnych z grupy: triazoli, głównie ze względu na powszechność ich stosowania. Ograniczona liczba dostępnych fungicydów dodatkowo komplikuje sytuację i zwiększa ryzyko pojawienia się odpornych ras grzybów.

Szansą na poprawę skuteczności ochrony są nowe preparaty, takie jak Propulse 250 SE, zawierające fluopyram i protiokonazol. Dzięki połączeniu dwóch substancji z różnych grup chemicznych o odmiennym mechanizmie działania fungicyd skutecznie zwalcza nie tylko chwościka, ale również inne choroby liści buraka, takie jak: mączniak prawdziwy buraka, brunatna plamistość liści buraka czy rdza buraka. Dodatkowym atutem jest ich pozytywny wpływ na fizjologię roślin, co może wspierać ich kondycję i plonowanie.

Jednak nawet najlepsze środki nie będą skuteczne bez właściwej strategii ich stosowania. Kluczowe znaczenie ma rotacja substancji czynnych, stosowanie zalecanych dawek oraz wykonywanie zabiegów w optymalnym terminie. Niezbędne jest także monitorowanie wrażliwości patogenów. Narastanie odporności grzybów jest najczęściej efektem błędów w ochronie roślin. Dlatego tak ważne jest przestrzeganie podstawowych zasad agrotechniki i ochrony chemicznej. Odpowiednie zarządzanie zabiegami pozwala nie tylko skutecznie chronić plantacje, ale również wydłuża okres efektywnego działania dostępnych środków ochrony roślin.

W obecnych warunkach dobrze prowadzona uprawa buraka cukrowego nadal może być opłacalna. Jednak sukces coraz częściej zależy nie tylko od technologii, lecz także od wiedzy i trafnych decyzji producenta. W ochronie warto wykorzystywać produkty oparte o nowe substancje aktywne.