Końcówka kukurydzianych żniw

przez Agnieszka Synowiec

Choć na części pól kombajny wciąż pracują, można już pokusić się o pierwsze podsumowania sezonu. Jego charakterystyczną cechą było znaczne zróżnicowanie plonowania w poszczególnych regionach kraju. Na ocenę tegorocznych zbiorów wpływa również mniejsza niż w poprzednich latach presja omacnicy prosowianki i fuzarioz kolb, a także niewielka skala wylegania roślin. Wiele wskazuje na to, że mimo regionalnych problemów produkcyjnych rolnicy będą kończyć sezon z umiarkowanym zadowoleniem.

Tegoroczna kampania żniwna przebiegała na ogół sprawnie, a warunki atmosferyczne pozwalały na systematyczne prowadzenie prac polowych. Duża liczba słonecznych i ciepłych dni w październiku sprzyjała naturalnemu oddawaniu wody przez ziarno. Miało to szczególne znaczenie w przypadku mieszańców o wyższym FAO, których dojrzewanie przypada na późniejszą część sezonu.

Istotnym czynnikiem był również stosunkowo późny termin wystąpienia pierwszych przymrozków. Do końca października temperatura utrzymywała się na poziomie umożliwiającym kontynuowanie procesów dojrzewania. Dopiero pierwsze dni listopada przyniosły wyraźniejsze ochłodzenie i spadki temperatury poniżej zera. Dłuższy okres bez przymrozków stworzył korzystne warunki do końcowego nalewania ziarna, zwłaszcza na plantacjach obsianych późniejszymi odmianami. W wielu regionach obserwowano dobre wypełnienie ziarniaków i efektywne gromadzenie skrobi. W porównaniu z poprzednim sezonem zwracano uwagę na większą gęstość ziarna oraz wyższą MTZ. Co istotne, w tym roku mieszańce o wyższym FAO często osiągały bardzo dobre wyniki plonowania. Potwierdza to, że w warunkach sprzyjających długiemu dosychaniu ziarna odmiany późniejsze mogą w pełni wykorzystać swój potencjał genetyczny i budować przewagę plonowania nad wcześniejszymi. Nie oznacza to jednak, że wysoki plon zawsze szedł w parze z niską wilgotnością ziarna. W wielu gospodarstwach zauważalna była zależność odwrotna – plantacje o najwyższej produktywności dostarczały jednocześnie ziarno o większej zawartości wody.

W porównaniu z poprzednim sezonem tegoroczne żniwa rozpoczęły się wcześniej. Szczególnie dobre sygnały napływały z południowej części kraju, między innymi z okolic Krakowa i ze Śląska. Już na początku października na wielu plantacjach widoczna była charakterystyczna czarna plamka u nasady ziarniaka, świadcząca o osiągnięciu dojrzałości fizjologicznej. W rejonie Wrocławia w niektórych gospodarstwach wilgotność ziarna podczas zbioru spadała poniżej 20%. Na dobrych stanowiskach rośliny wytworzyły dużą biomasę, były dobrze rozwinięte, a kolby charakteryzowały się prawidłowym zawiązaniem i wypełnieniem ziarniaków. Potencjał plonowania w tych lokalizacjach oceniano bardzo wysoko. Często rolnicy z tych regionów osiągali plony na poziomie 12-14 t/ha przy wilgotności ziarna 15%.

Nie wszędzie jednak sytuacja wyglądała równie korzystnie. Różnice w wysokości plonów były wyraźne, a o końcowym rezultacie w dużej mierze decydowały lokalne warunki pogodowe i dostępność wody w poszczególnych fazach rozwojowych. Bardzo wyraźnie zaznaczyły się również różnice w wilgotności ziarna – największe wartości notowano na północy i wschodzie kraju, gdzie kukurydza była zbierana przy znacznie wyższych wilgotnościach ziarna niż na Dolnym Śląsku.

Wyniki tegorocznych zbiorów ponownie zwracają uwagę na znaczenie cechy Dry-Down, czyli zdolności mieszańca do szybkiego oddawania wody z ziarna w końcowym okresie dojrzewania. W produkcji kukurydzy ziarnowej wysokość plonu nie powinna być rozpatrywana w oderwaniu od wilgotności ziarna podczas zbioru. Dopiero zestawienie obu parametrów pozwala realnie ocenić efektywność produkcji i jej opłacalność.

Odmiana o wysokim potencjale plonowania, która długo utrzymuje wysoką wilgotność ziarna, może generować znacznie większe koszty suszenia. Z kolei mieszańce charakteryzujące się intensywnym efektem Dry-Down pozwalają szybciej osiągnąć wilgotność odpowiednią do zbioru, ograniczając zapotrzebowanie na energię i wydatki związane z dosuszaniem ziarna. Szybkie oddawanie wody umożliwia skrócenie okresu pozostawania roślin kukurydzy na polu, co ogranicza ryzyko strat powodowanych przez choroby grzybowe, w tym fuzariozę kolb, oraz zmniejsza ryzyko wylegania. Przykładem mieszańca łączącego wysoki potencjał produkcyjny z korzystnymi parametrami dosychania ziarna jest DKC3752. Odmiana wyróżnia się wysokim potencjałem plonowania ziarna, wysoką masą tysiąca ziaren, a także silnym efektem Dry-Down. Jej dodatkowym atutem jest wysoka stabilność plonowania w zróżnicowanych warunkach uprawowych.

Tegoroczny sezon kukurydziany trudno jednoznacznie ocenić w skali całego kraju. Z jednej strony obserwowano plantacje o bardzo wysokim potencjale plonowania i korzystnych parametrach ziarna, z drugiej – gospodarstwa, w których lokalne warunki pogodowe wyraźnie ograniczyły możliwości produkcyjne roślin. Pozytywnym elementem była natomiast stosunkowo niewielka presja omacnicy prosowianki i fuzarioz oraz marginalna skala wylegania roślin, co pozwoliło ograniczyć część potencjalnych strat.

Na końcową ocenę sezonu wpływa również sytuacja na rynku. Ceny skupu, szczególnie atrakcyjne na początku kampanii żniwnej, dawały producentom szansę na uzyskanie satysfakcjonujących przychodów. W regionach, w których plony okazały się niższe niż w ubiegłym roku, korzystniejsze warunki sprzedaży mogły częściowo zrekompensować straty produkcyjne. Ostateczny rachunek ekonomiczny będzie jednak zależał od relacji pomiędzy uzyskanym plonem, wilgotnością ziarna, kosztami suszenia i ceną sprzedaży.

Mimo dużych różnic regionalnych tegoroczna kampania daje podstawy do umiarkowanego optymizmu, a w wielu gospodarstwach jej bilans może okazać się korzystniejszy, niż wskazywały wcześniejsze prognozy.

Autor: Agnieszka Synowiec
Screenshot of Music Academy

Dr hab. inż. Agnieszka Synowiec, profesor URK w Katedrze Agroekologii i Produkcji Roślinnej, UR w Krakowie. Zajmuje się oddziaływaniami allelopatycznymi pomiędzy roślinami uprawnymi i chwastami oraz odpornością chwastów na herbicydy.

comments powered by Disqus

Wróć

Serwis wykorzystuje ciasteczka (cookies). Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub wykorzystanie. czytaj więcej